ฉากที่ 2 ถนนสายหนึ่ง

ลูซิโอ และสุภาพบุรุษอีกสองคน เข้ามา

ลูซิโอ

หากท่านดุ๊ก พร้อมด้วยดุ๊กองค์อื่นๆ ไม่สามารถตกลงประนีประนอมกับ

กษัตริย์แห่งฮังการีได้ ถ้าอย่างนั้นดุ๊กทุกองค์ก็จงรุมถล่มกษัตริย์องค์นั้นเสียเลย

สุภาพบุรุษคนที่หนึ่ง

ขอสวรรค์ประทานสันติสุขแก่เรา แต่ไม่ใช่กับกษัตริย์แห่งฮังการี!

สุภาพบุรุษคนที่สอง

อาเมน

ลูซิโอ

เจ้าสรุปคำพูดได้เหมือนกับโจรสลัดจอมสร้างภาพที่ออกทะเลไปพร้อมกับ

บัญญัติสิบประการ แต่กลับขูดข้อหนึ่งออกจากแผ่นหิน

สุภาพบุรุษคนที่สอง

“เจ้าจงอย่าลักทรัพย์”?

ลูซิโอ

ใช่ ข้อนั้นแหละที่เขาลบออก

สุภาพบุรุษคนที่หนึ่ง

โธ่ นั่นมันเป็นบัญญัติที่สั่งให้กัปตันและคนอื่นๆ หยุดปฏิบัติหน้าที่! พวกเขาออกเรือไปเพื่อลักทรัพย์ มีทหารคนไหนในพวกเราบ้าง

ที่ในเวลาสวดขอบคุณก่อนมื้ออาหาร จะรู้สึกรื่นรมย์กับคำขอ

ที่วิงวอนขอสันติภาพ

สุภาพบุรุษคนที่สอง

ข้าไม่เคยได้ยินทหารคนไหนไม่ชอบคำนั้นเลย

ลูซิโอ

ข้าเชื่อเจ้า เพราะข้าคิดว่าเจ้าไม่เคยอยู่ในที่ที่มีการสวดขอพรเลยต่างหาก

สุภาพบุรุษคนที่สอง

ไม่จริงหรือ? อย่างน้อยก็เป็นโหลครั้ง

สุภาพบุรุษคนที่หนึ่ง

อะไรนะ? ในรูปแบบร้อยกรองงั้นหรือ?

ลูซิโอ

ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใด หรือภาษาใดก็ตาม

สุภาพบุรุษคนแรก

ข้าคิดว่า หรือในศาสนาใดก็ตาม

ลูซิโอ

เอ้อ ทำไมจะไม่ได้ล่ะ? ความเมตตาก็คือความเมตตา ไม่ว่าจะมีข้อโต้แย้งใดๆ ก็ตาม เหมือนอย่างตัวเจ้านั่นแหละที่เป็นคนชั่วช้าเลวทราม ทั้งที่ได้รับความเมตตาอย่างเหลือล้น

สุภาพบุรุษคนแรก

เอาเถอะ เราสองคนก็ต่างกันเพียงแค่กรรไกรคู่เดียวเท่านั้นแหละ

ลูซิโอ

ข้ายอมรับ เพราะมันอาจมีความแตกต่างกันระหว่างแถบผ้าขอบกับผ้ากำมะหยี่ และเจ้าน่ะคือแถบผ้าขอบ

สุภาพบุรุษคนแรก

และเจ้าคือผ้ากำมะหยี่ เจ้าเป็นกำมะหยี่ชั้นดี เป็นผ้าสามขน ข้าขอรับประกันเลย ข้ายอมเป็นแถบผ้าเคอร์ซีย์ของอังกฤษ ดีกว่าจะเป็นผ้าขนหนาอย่างเจ้า เพื่อแลกกับผ้ากำมะหยี่ฝรั่งเศส ข้าพูดจาได้โดนใจเจ้าหรือยังล่ะ?

ลูซิโอ

ข้าว่าเจ้าพูดโดนใจ และพูดได้เจ็บแสบที่สุดด้วย ข้าจะเรียนรู้วิธีการดื่มอวยพรให้เจ้าจากคำสารภาพของเจ้าเอง แต่ตราบเท่าที่ข้ายังมีชีวิตอยู่ ข้าจะลืมดื่มตามหลังเจ้า

สุภาพบุรุษคนแรก

ข้าคิดว่าข้าทำผิดต่อตัวเอง ข้าพูดถูกไหม?

สุภาพบุรุษคนที่สอง

ใช่ เจ้าทำผิดจริงๆ ไม่ว่าเจ้าจะแปดเปื้อนหรือบริสุทธิ์ก็ตาม

(มิสซิสโอเวอร์ดอน แม่เล้า เข้ามา)

ลูซิโอ

ดูนั่น ดูนั่นสิ มาดามผู้บรรเทาทุกข์มาแล้ว! ข้าได้รับโรคภัยไข้เจ็บจากใต้ชายคาของนางมามากมายจนนับได้ถึง—

สุภาพบุรุษคนที่สอง

ถึงเท่าไหร่กัน ข้าขอถาม?

สุภาพบุรุษคนแรก

ตัดสินเอาเองสิ

สุภาพบุรุษคนที่สอง

ถึงสามพันโดลอร์ต่อปี

สุภาพบุรุษคนแรก

ใช่ และมากกว่านั้นอีก

ลูซิโอ

มากกว่านั้นอีกหนึ่งเหรียญฝรั่งเศส

สุภาพบุรุษคนแรก

เจ้าชอบยัดเยียดโรคภัยให้ข้าเสมอ แต่เจ้าเข้าใจผิดแล้ว ข้าน่ะร่างกายแข็งแรงดี

ลูซิโอ

เปล่า ไม่ใช่แข็งแรงแบบที่เขาว่ากันหรอก แต่แข็งแรงเหมือนของที่ข้างในกลวง กระดูกของเจ้าน่ะกลวง ความอธรรมได้กัดกินเจ้าจนหมดสิ้นแล้ว

สุภาพบุรุษคนแรก

แล้วเจ้าล่ะ สะโพกข้างไหนของเจ้าที่มีอาการปวดประสาทรุนแรงที่สุด?

แม่เล้า

พอกันที! มีชายคนหนึ่งที่ถูกจับส่งคุกตรงโน้น มีค่ามากกว่าพวกเจ้าทุกคนรวมกันห้าพันเท่าเสียอีก

สุภาพบุรุษคนแรก

ใครกัน ข้าขอถาม?

แม่เล้า

โถ่ ท่านคะ นั่นคือเคลาดิโอ ซินยอร์เคลาดิโอ

สุภาพบุรุษคนแรก

เคลาดิโอถูกจับส่งคุกหรือ? ไม่จริงมั้ง

แม่เล้า

ไม่ แต่ข้ารู้ว่าจริง ข้าเห็นเขาถูกจับ เห็นเขาถูกลากตัวไป และที่ยิ่งกว่านั้น ภายในสามวันนี้ หัวของเขาจะถูกบั่น

ลูซิโอ

แต่หลังจากที่ล้อเล่นกันมาทั้งหมดนี้ ข้าไม่อยากให้เป็นเช่นนั้นเลย เจ้าแน่ใจหรือ?

แม่เล้า

ข้าแน่ใจที่สุด และเป็นเพราะเขาทำให้มาดามจูเลียตต้าตั้งท้อง

ลูซิโอ

เชื่อข้าเถอะ เรื่องนี้เป็นไปได้ เขานัดพบข้าเมื่อสองชั่วโมงก่อน และเขาเป็นคนที่รักษาคำพูดเสมอมา

สุภาพบุรุษคนที่สอง

นอกจากนี้ ท่านก็รู้ว่ามันสอดคล้องกับสิ่งที่เราคุยกันไว้เพื่อจุดประสงค์นั้น

สุภาพบุรุษคนแรก

และที่สำคัญที่สุดคือสอดคล้องกับประกาศของทางการ

ลูซิโอ

ไปกันเถอะ! ไปหาความจริงเรื่องนี้กัน

(ลูซิโอและเหล่าสุภาพบุรุษออกไป)

แม่เล้า

เอาเถอะ ทั้งเรื่องสงคราม เรื่องโรคระบาด เรื่องตะแลงแกง และเรื่องความยากจน ข้าแทบจะหมดตัวหมดสิ้นแล้ว

(ปอมเปย์ เข้ามา)

ว่าไง? มีข่าวอะไรบ้าง?

ปอมเปย์

ชายคนนั้นถูกจับส่งคุกแล้ว

แม่เล้า

แล้วเขาทำอะไรลงไป?

ปอมเปย์

เรื่องผู้หญิง

แม่เล้า

แต่ความผิดของเขาคืออะไร?

ปอมเปย์

ไปจับปลาเทราต์ในแม่น้ำส่วนบุคคล

แม่เล้า

อะไรนะ? มีหญิงพรหมจารีตั้งท้องกับเขาหรือ?

ปอมเปย์

เปล่า แต่มีผู้หญิงคนหนึ่งพาหญิงพรหมจารีมาหาเขา เจ้ายังไม่ได้ยินเรื่องประกาศนั่นอีกหรือ?

แม่เล้า

ประกาศอะไรกัน พ่อหนุ่ม?

ปอมเปย์

บ้านทุกหลังในชานเมืองเวียนนาจะต้องถูกรื้อทิ้งให้หมด

แม่เล้า

แล้วพวกที่อยู่ในเมืองจะเป็นอย่างไร?

ปอมเปย์

พวกนั้นจะยังคงอยู่เพื่อเป็นต้นแบบ พวกเขาก็เกือบจะถูกรื้อไปแล้วเหมือนกัน แต่มีพลเมืองผู้ชาญฉลาดคนหนึ่งช่วยร้องขอไว้ให้

แม่เล้า

แต่บ้านพักรับรองของเราในชานเมืองทั้งหมดจะถูกรื้อทิ้งหรือ?

ปอมเปย์

ราบคาบเลยครับ มาดาม

แม่เล้า

ตายจริง นี่เป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในรัฐเลยนะเนี่ย! แล้วข้าจะเป็นอย่างไรต่อไป?

พอมพี

มาเถิด อย่ากลัวไปเลย ที่ปรึกษาที่ดีไม่มีวันขาดลูกค้า ต่อให้ท่านเปลี่ยนฐานะ ท่านก็ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนอาชีพ ข้าจะเป็นคนรินเหล้าให้ท่านเช่นเดิม จงกล้าหาญไว้เถิด จะต้องมีคนเมตตาท่านแน่ ท่านผู้ซึ่งตรากตรำทำงานรับใช้จนแทบจะเสียดวงตาไป ท่านจะได้รับการพิจารณาอย่างเป็นธรรม

(ผู้ดูแลเรือนจำ, คลาวดิโอ, จูเลียต และเจ้าหน้าที่ เดินเข้ามา)

แม่เล้า

เกิดอะไรขึ้นที่นี่ โทมัส คนรินเหล้า? เราถอยออกไปกันเถิด

พอมพี

นั่นไง ท่านคลอดิโอ ถูกผู้ดูแลเรือนจำคุมตัวไปเข้าคุก และนั่นคือมาดามจูเลียต

(แม่เล้าและพอมพี ออกไป)

คลาวดิโอ

เจ้าคนรับใช้ เหตุใดเจ้าจึงประจานข้าต่อโลกเช่นนี้? จงพาส่งข้าไปยังคุกที่ข้าถูกสั่งจำคุกเสีย

ผู้ดูแลเรือนจำ

ข้ามิได้ทำไปด้วยเจตนาร้าย แต่ทำตามคำสั่งพิเศษจากท่านลอร์ดแองเจโล

คลาวดิโอ

นี่แหละคือวิธีที่เทพเจ้าแห่งอำนาจ บังคับให้เราชดใช้ความผิดตามน้ำหนักของมัน คำกล่าวของสวรรค์คือ ใครที่พระองค์ทรงประสงค์ย่อมเป็นไป และใครที่พระองค์ไม่ทรงประสงค์ก็ย่อมไม่เป็นไป ถึงกระนั้นมันก็ยังคงยุติธรรม

(ลูซิโอและสุภาพบุรุษสองท่าน เดินเข้ามา)

ลูซิโอ

ว่าอย่างไร คลาวดิโอ? เหตุใดจึงถูกคุมตัวเช่นนี้?

คลาวดิโอ

เพราะเสรีภาพที่มากเกินไปอย่างไรเล่า ลูซิโอ เสรีภาพนั่นแหละ เช่นเดียวกับการกินทิ้งกินขว้างที่เป็นบ่อเกิดของการอดอยาก ทุกขอบเขตที่ถูกใช้ไปอย่างไม่ประมาณ ย่อมกลายเป็นข้อจำกัดในที่สุด ธรรมชาติของมนุษย์เรามักไขว่คว้าหาความชั่วร้ายที่น่ากระหาย ประดุจหนูที่ตะกละตะกลามกินยาพิษของตนเอง และเมื่อเราดื่มกิน เราก็ตาย

ลูซิโอ

หากข้าสามารถพูดจาฉลาดหลักแหลมได้ขณะถูกจับกุมเช่นนี้ ข้าคงจะตามตัวเจ้าหนี้บางรายมาพบเสียแล้ว แต่พูดตามตรง ข้าขอเลือกความโง่เขลาของเสรีภาพ ดีกว่าความมีศีลธรรมในคุก ท่านทำผิดอะไรหรือ คลาวดิโอ?

คลาวดิโอ

สิ่งที่เพียงแค่พูดถึง ก็จะกลายเป็นการทำผิดซ้ำอีก

ลูซิโอ

อะไรกัน ฆ่าคนหรือ?

คลาวดิโอ

ไม่ใช่

ลูซิโอ

ล่วงละเมิดทางเพศหรือ?

คลาวดิโอ

จะเรียกเช่นนั้นก็ได้

ผู้ดูแลเรือนจำ

ไปเถิดท่าน ท่านต้องไปแล้ว

คลาวดิโอ

ขออีกคำเดียว เพื่อนเอ๋ย—ลูซิโอ ขอคุยกับท่านอีกคำหนึ่ง

ลูซิโอ

ร้อยคำก็ได้ หากมันจะเป็นประโยชน์ต่อท่าน การล่วงละเมิดทางเพศถูกจับตามองถึงเพียงนี้เชียวหรือ?

คลาวดิโอ

เรื่องของข้าเป็นเช่นนี้ ด้วยพันธสัญญาที่แท้จริง ข้าได้ครอบครองเตียงของจูเลียตตา ท่านรู้จักนางดี นางคือภรรยาของข้าโดยสมบูรณ์ เว้นแต่ว่าเรายังขาดการประกาศอย่างเป็นทางการตามระเบียบภายนอก ที่เราไม่ทำเช่นนั้นก็เพียงเพื่อจะรักษาเงินสินสอดที่ยังคงอยู่ในหีบของมิตรสหายของนาง ซึ่งเราเห็นว่าควรปกปิดความรักของเราไว้ จนกว่าเวลาจะทำให้พวกเขายอมรับในตัวเรา แต่ทว่า ความลับของการร่วมรักอันลึกซึ้งของเรา กลับปรากฏร่องรอยเด่นชัดบนตัวจูเลียต

ลูซิโอ

ตั้งครรภ์หรือ?

คลาวดิโอ

โชคร้ายที่ เป็นเช่นนั้น และผู้แทนคนใหม่ที่มาแทนท่านดุ๊ก—ไม่ว่าจะเป็นเพราะความผิดพลาดและความใจร้อนของมือใหม่ หรือเพราะว่าส่วนรวมนั้นเปรียบเสมือนม้าที่ผู้ปกครองขี่ ซึ่งเมื่อเพิ่งขึ้นนั่งบนอาน ก็อยากให้ม้ารู้ว่าตนมีอำนาจสั่งการ จึงรีบใช้เดือยไก่กระตุ้นทันที ไม่ว่าความเผด็จการนั้นจะอยู่ที่ตำแหน่ง หรืออยู่ที่ตัวบุคคลผู้ครองตำแหน่งนั้น ข้าก็ตกที่นั่งลำบาก—แต่ผู้ปกครองคนใหม่นี้ กลับปลุกบทลงโทษที่ถูกจดบันทึกไว้ทั้งหมด ซึ่งแขวนอยู่บนผนังเหมือนชุดเกราะที่ไม่ได้ขัดเงามานานถึงสิบเก้าปีโดยไม่มีใครนำมาใช้ และตอนนี้เขาก็นำกฎหมายที่หลับใหลและถูกละเลยมาบังคับใช้กับข้าอย่างสดใหม่ มันเป็นเรื่องของชื่อเสียงอย่างแน่นอน

ลูซิโอ

ข้ารับประกันว่าใช่ และหัวของท่านตอนนี้ก็แขวนอยู่บนบ่าอย่างหมิ่นเหม่เสียจนหากสาวรีดนมวัวตกหลุมรักแล้วถอนหายใจใส่ หัวท่านคงหลุดออกพอดี จงส่งคนไปตามท่านดุ๊ก และยื่นอุทธรณ์ต่อท่านเสียเถิด

เคลาดิโอ

ข้าทำแล้ว แต่หาตัวเขาไม่พบ

ลูซิโอ ข้าขอร้องให้เจ้าช่วยทำธุระสำคัญนี้ให้ข้าที

วันนี้เป็นวันที่น้องสาวของข้าต้องเข้าสู่สำนักชี

เพื่อรับการรับรองเข้าเป็นนักบวช

จงแจ้งนางถึงอันตรายที่ข้ากำลังเผชิญ

ขอร้องนางในนามของข้า ให้ช่วยหาทางเจรจากับท่านรองผู้ว่าการผู้เคร่งครัด

บอกให้นางลองหยั่งเชิงเขาดู ข้ามีความหวังยิ่งนัก เพราะในความเยาว์วัยของนาง

มีเสน่ห์อันเงียบงันที่สามารถสั่นคลอนใจบุรุษได้

อีกทั้งนางยังมีวาทศิลป์อันล้ำเลิศยามที่ต้องใช้เหตุผลและวาทะ

นางสามารถโน้มน้าวใจคนได้อย่างดีเยี่ยม

ลูซิโอ

ข้าขอให้นางทำสำเร็จ เพื่อเป็นกำลังใจแก่ผู้ที่ตกอยู่ในชะตากรรมเดียวกัน ซึ่งมิเช่นนั้นคงต้องทนทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส และเพื่อให้เจ้าได้มีชีวิตรอด ข้าคงเสียใจหากเจ้าต้องมาจบชีวิตลงอย่างโง่เขลาเพียงเพราะเกมหมากรุก ข้าจะไปหานางเดี๋ยวนี้

เคลาดิโอ

ขอบใจเจ้ามาก เพื่อนรักลูซิโอ

ลูซิโอ

อีกสองชั่วโมงข้าจะกลับมา

เคลาดิโอ

มาเถิด เจ้าหน้าที่ ไปกันได้แล้ว

[ออกไป]