ฉากที่ 2 สวนสาธารณะ

อาร์มาโด และ มอธ เด็กรับใช้ เข้ามาในฉาก

อาร์มาโด

เจ้าหนุ่ม มันเป็นสัญญาณอะไร เมื่อบุรุษผู้มีจิตวิญญาณยิ่งใหญ่เริ่มตกอยู่ในความหดหู่

มอธ

เป็นสัญญาณที่ยิ่งใหญ่พ่ะย่ะค่ะ ว่าเขาจะมีสีหน้าเศร้าสร้อย

อาร์มาโด

โธ่ ความเศร้ากับความหดหู่มันก็คือสิ่งเดียวกันนั่นแหละ เจ้าเด็กน้อย

มอธ

หามิได้พ่ะย่ะค่ะ ท่านลอร์ด ไม่ใช่เช่นนั้น

อาร์มาโด

เจ้าจะแยกความเศร้าออกจากความหดหู่ได้อย่างไร เจ้าหนุ่มผู้อ่อนเยาว์ของข้า

มอธ

ด้วยการสาธิตให้เห็นถึงการทำงานของมันอย่างคุ้นเคยพ่ะย่ะค่ะ ท่านนายผู้แข็งกร้าว

อาร์มาโด

ทำไมถึงเรียกว่านายผู้แข็งกร้าว? ทำไมถึงนายผู้แข็งกร้าว?

มอธ

แล้วทำไมถึงเรียกว่าหนุ่มผู้อ่อนเยาว์? ทำไมถึงหนุ่มผู้อ่อนเยาว์พ่ะย่ะค่ะ?

อาร์มาโด

ข้าเรียกเจ้าว่าหนุ่มผู้อ่อนเยาว์ เพราะเป็นคำคุณศัพท์ที่เหมาะสมกับวัยเยาว์ของเจ้า ซึ่งเราอาจเรียกว่าอ่อนเยาว์

มอธ

และข้าเรียกท่านว่านายผู้แข็งกร้าว เพราะเป็นฉายาที่เหมาะสมกับวัยชราของท่าน ซึ่งเราอาจเรียกว่าแข็งกร้าวพ่ะย่ะค่ะ

อาร์มาโด

น่ารักและเหมาะสมดี

มอธ

ท่านหมายความว่าอย่างไรพ่ะย่ะค่ะ? ข้าน่ารักและคำพูดของข้าเหมาะสม หรือข้าเหมาะสมและคำพูดของข้าน่ารัก?

อาร์มาโด

เจ้าน่ารัก เพราะเจ้าตัวเล็ก

มอธ

ตัวเล็กจึงน่ารัก เพราะตัวเล็ก แล้วทำไมถึงเหมาะสมพ่ะย่ะค่ะ?

อาร์มาโด

และจึงเหมาะสม เพราะเจ้าหัวไว

มอธ

ท่านพูดเช่นนี้เพื่อชมข้าหรือพ่ะย่ะค่ะ นายท่าน?

อาร์มาโด

เป็นคำชมที่คู่ควรกับเจ้า

มอธ

ข้าจะใช้คำชมเดียวกันนี้ชมปลาไหลพ่ะย่ะค่ะ

อาร์มาโด

อะไรนะ จะบอกว่าปลาไหลนั้นฉลาดหลักแหลมงั้นหรือ?

มอธ

จะบอกว่าปลาไหลนั้น “ไว” พ่ะย่ะค่ะ

อาร์มาโด

ข้าบอกว่าเจ้าตอบคำถามได้ไว เจ้าทำให้เลือดในกายข้าเดือดพล่าน

มอธ

ข้าได้รับคำตอบแล้วพ่ะย่ะค่ะ

อาร์มาโด

ข้าไม่ชอบถูกขัดใจ

มอธ

[พูดกับตัวเอง] ท่านพูดตรงข้ามกับความจริงทุกคำ ช่างขัดกับความรักที่ท่านไม่มีเลยเสียจริง

อาร์มาโด

ข้าสัญญาว่าจะศึกษาเล่าเรียนกับท่านดุ๊กเป็นเวลาสามปี

มอธ

ท่านทำเช่นนั้นได้ภายในหนึ่งชั่วโมงครับท่าน

อาร์มาโด

เป็นไปไม่ได้

มอธ

หนึ่งนับซ้ำสามครั้ง เป็นเท่าใดหรือครับ

อาร์มาโด

ข้าไม่ถนัดเรื่องการคำนวณ เรื่องพรรค์นี้มันเหมาะกับวิญญาณของพวกคนขายเหล้ามากกว่า

มอธ

แต่ท่านเป็นทั้งสุภาพบุรุษและนักพนันนะครับท่าน

อาร์มาโด

ข้ายอมรับทั้งสองอย่าง นั่นแหละคือเครื่องเคลือบเงาของบุรุษผู้สมบูรณ์แบบ

มอธ

ถ้าเช่นนั้น ข้าแน่ใจว่าท่านย่อมรู้ว่าแต้มรวมของเอซกับสองนั้นเป็นเท่าใด

อาร์มาโด

มันมีค่ามากกว่าสองอยู่หนึ่ง

มอธ

ซึ่งพวกชาวบ้านชั้นต่ำเรียกสิ่งนั้นว่าสาม

อาร์มาโด

ถูกต้อง

มอธ

โถ ท่านครับ เรื่องแค่นี้ต้องใช้เวลาศึกษาด้วยหรือ ตอนนี้ท่านได้ศึกษาเลขสามเสร็จสิ้นก่อนที่จะทันกะพริบตาครบสามครั้งเสียอีก และการจะเติมคำว่า ปี ต่อท้ายคำว่า สาม เพื่อให้ได้ว่าศึกษาสามปีภายในสองคำนั้นง่ายเพียงใด ม้าเต้นระบำคงบอกท่านได้

อาร์มาโด

ช่างเป็นตรรกะที่วิเศษยิ่งนัก!

มอธ

[พูดกับตัวเอง] เพื่อพิสูจน์ว่าท่านมันก็แค่เลขศูนย์

อาร์มาโด

ด้วยเหตุนี้ ข้าขอสารภาพว่าข้ากำลังมีความรัก และในเมื่อมันเป็นเรื่องต่ำต้อยที่ทหารจะมีความรัก ข้าจึงตกหลุมรักหญิงสาวผู้ต่ำต้อยคนหนึ่ง หากการชักดาบเข้าฟาดฟันอารมณ์แห่งความเสน่หานี้จะช่วยปลดปล่อยข้าจากความคิดที่เลวทรามได้ ข้าจะจับความปรารถนานี้เป็นเชลย แล้วไถ่ตัวเขากับขุนนางฝรั่งเศสคนใดก็ได้เพื่อแลกกับท่าถอนสายบัวแบบใหม่ ข้าขยะแขยงที่จะถอนหายใจ ข้ารู้สึกว่าข้าคงจะสาบานได้เก่งกว่ากามเทพเสียอีก ปลอบใจข้าที เจ้าหนู มีบุรุษผู้ยิ่งใหญ่คนใดบ้างที่เคยมีความรัก?

มอธ

เฮอร์คิวลิสครับนาย

อาร์มาโด

เฮอร์คิวลิสผู้แสนหวาน! ขอหลักฐานเพิ่มอีก เจ้าหนูที่รัก ระบุชื่อมาอีก และขอให้เป็นบุรุษผู้มีชื่อเสียงและกิริยามารยาทอันดีด้วยนะลูกรัก

มอธ

แซมสันครับนาย เขาเป็นชายที่มีกิริยาดี กิริยาที่ยิ่งใหญ่มาก เพราะเขาแบกประตูเมืองไว้บนหลังเหมือนกับคนรับจ้างแบกของ และเขาก็มีความรักด้วย

อาร์มาโด

โอ้ แซมสันผู้มีร่างกายกำยำ แซมสันผู้มีข้อต่อแข็งแกร่ง! ข้าเหนือกว่าเจ้าในเรื่องการใช้ดาบเรเปียร์ เท่ากับที่เจ้าเหนือกว่าข้าในเรื่องการแบกประตู ข้าเองก็มีความรักเช่นกัน ใครคือคนรักของแซมสันหรือ มอธที่รักของข้า?

มอธ

ผู้หญิงครับนาย

อาร์มาโด

มีผิวพรรณอย่างไร?

มอธ

มีครบทั้งสี่ หรือสาม หรือสอง หรือหนึ่งในสี่อย่างนั้นครับ

อาร์มาโด

บอกข้าให้ชัดเจนว่าผิวพรรณเป็นอย่างไร

มอธ

สีเขียวเหมือนน้ำทะเลครับท่าน

อาร์มาโด

นั่นเป็นหนึ่งในสี่ลักษณะผิวพรรณด้วยหรือ?

มอธ

ตามที่ข้าได้อ่านมาครับท่าน และเป็นลักษณะที่ดีที่สุดด้วย

อาร์มาโด

สีเขียวเป็นสีของคนมีความรักจริงๆ แต่การมีคนรักสีเช่นนั้น ข้าว่าแซมสันคงไม่มีเหตุผลอันสมควรนัก เขาคงจะพึงใจนางเพราะสติปัญญาของนางเป็นแน่

มอธ

เป็นเช่นนั้นครับท่าน เพราะนางมีสติปัญญาที่เขียวขจี

อาร์มาโด

ส่วนคนรักของข้านั้นขาวและแดงบริสุทธิ์ที่สุด

มอธ

ความคิดที่โสมมที่สุด มักถูกพรางไว้ภายใต้สีสันเช่นนั้นแหละครับนาย

อาร์มาโด

จงนิยามมา จงนิยามมา เจ้าเด็กน้อยผู้มีการศึกษา

มอธ

ขอสติปัญญาของบิดาและลิ้นของมารดาจงช่วยข้าด้วย!

อาร์มาโด

ช่างเป็นการอ้อนวอนที่แสนหวานของเด็กน้อย ช่างน่ารักและน่าเวทนายิ่งนัก!

มอธ

หากนางประกอบด้วยสีขาวและแดง

ความผิดนางคงมิอาจปรากฏแจ้ง

เพราะแก้มระเรื่อเกิดจากความผิดที่แอบแฝง

และความกลัวแสดงออกด้วยความขาวซีดเซียว

ดังนั้นหากนางกลัว หรือมีความผิดใด

ท่านย่อมมิอาจรู้ได้จากสีผิวที่ปรากฏ

เพราะแก้มของนางยังคงสีเดิมไม่เปลี่ยนแปร

ซึ่งเป็นสีผิวธรรมชาติที่นางมีมาแต่เดิม

เป็นบทกลอนที่อันตรายครับนาย เพราะมันขัดกับเหตุผลของสีขาวและแดง

อาร์มาโด

ไม่มีเพลงบัลลาดเกี่ยวกับกษัตริย์กับขอทานบ้างหรือ เจ้าหนู?

มอธ

โลกนี้เคยเต็มไปด้วยเพลงบัลลาดเช่นนั้นเมื่อประมาณสามยุคก่อน แต่ข้าคิดว่าตอนนี้คงหาไม่พบแล้ว หรือถ้าพบ ก็คงใช้ไม่ได้ทั้งเนื้อร้องและทำนอง

อาร์มาโด

ข้าจะให้เขียนเรื่องนี้ขึ้นมาใหม่ เพื่อที่ข้าจะได้ยกตัวอย่างการออกนอกลู่นอกทางของข้าโดยมีแบบอย่างที่ยิ่งใหญ่รองรับ เจ้าหนู ข้ารักสาวชาวบ้านคนที่ข้าพบในสวนกับคอสทาร์ คนดูแลสัตว์ผู้มีเหตุผลคนนั้น นางคู่ควรยิ่งนัก

มอธ

[พูดกับตัวเอง] คู่ควรที่จะถูกเฆี่ยนตี แต่ถึงอย่างนั้น นางก็ยังเป็นคนรักที่ดีกว่าเจ้านายของข้าเสียอีก

อาร์มาโด

ร้องเพลงสิ เจ้าหนู จิตใจข้าช่างหนักอึ้งด้วยความรักยิ่งนัก

มอธ

ช่างน่าอัศจรรย์ใจเสียจริง ที่ท่านตกหลุมรักหญิงแพศยาผู้เบาหวิวเช่นนั้น

อาร์มาโด

ข้าบอกให้ร้องเพลง

มอธ

รอให้คณะนี้ผ่านไปก่อนเถิดขอรับ

(คอสทาร์ด์ ตัวตลก, ดัลล์ เจ้าหน้าที่ และจาเคเนตตา หญิงรับใช้ เข้ามา)

ดัลล์

ท่านครับ ท่านดุ๊กมีประสงค์ให้ท่านดูแลคอสทาร์ด์ให้ปลอดภัย และท่านต้องมิให้เขาได้รับความสำราญหรือการลงทัณฑ์ใดๆ เว้นแต่เขาต้องอดอาหารสามวันต่อสัปดาห์ ส่วนแม่นางผู้นี้ ข้าต้องนำตัวนางไปไว้ที่สวน นางได้รับอนุญาตให้เป็นหมอตำแย ขอให้ท่านโชคดี

อาร์มาโด

ข้าช่างทรยศตนเองด้วยความเขินอายจนหน้าแดง—แม่นาง

จาเคเนตตา

ท่านคะ

อาร์มาโด

ข้าจะไปเยี่ยมเจ้าที่เรือนพัก

จาเคเนตตา

มันก็อยู่แถวนี้แหละค่ะ

อาร์มาโด

ข้ารู้ว่ามันตั้งอยู่ที่ใด

จาเคเนตตา

คุณพระช่วย ท่านช่างปราดเปรื่องเหลือเกิน!

อาร์มาโด

ข้าจะเล่าเรื่องมหัศจรรย์ให้เจ้าฟัง

จาเคเนตตา

ด้วยใบหน้าแบบนั้นหรือคะ?

อาร์มาโด

ข้ารักเจ้า

จาเคเนตตา

ข้าก็ได้ยินท่านพูดเช่นนั้น

อาร์มาโด

ถ้าเช่นนั้น ลาก่อน

จาเคเนตตา

ขอให้ลมฟ้าอากาศเป็นใจแก่ท่านนะคะ!

ดัลล์

มาเถิด จาเคเนตตา ไปกันได้แล้ว

(ดัลล์และจาเคเนตตา ออกไป)

อาร์มาโด

เจ้าคนชั่ว เจ้าจะต้องอดอาหารเพื่อชดใช้ความผิดก่อนที่จะได้รับการอภัย

คอสทาร์ด์

ครับท่าน ข้าหวังว่าตอนที่ข้าต้องอดอาหาร ข้าคงจะทำในขณะที่ท้องยังอิ่มอยู่นะครับ

อาร์มาโด

เจ้าจะต้องถูกลงโทษอย่างหนัก

คอสทาร์ด์

ข้าติดค้างท่านมากกว่าพวกพ้องของท่านเสียอีก เพราะพวกเขานั้นได้รับรางวัลเพียงน้อยนิด

อาร์มาโด

เอาตัวเจ้าคนชั่วนี้ออกไป ขังมันไว้

มอธ

มานี่ เจ้าทาสผู้ละเมิดกฎ ไปได้แล้ว!

คอสทาร์ด์

อย่าขังข้าเลยครับท่าน ข้าจะอดอาหารในขณะที่เป็นอิสระก็ได้

มอธ

ไม่ได้หรอกท่าน แบบนั้นมันจะกลายเป็นทั้งอดและปล่อย เจ้าต้องเข้าคุก

คอสทาร์ด์

เอาเถิด หากข้าได้เห็นวันแห่งความโศกเศร้าอันรื่นรมย์อย่างที่เคยเห็นมาอีกครั้ง ใครบางคนจะได้เห็นดีกัน

มอธ

ใครจะเห็นอะไรหรือ?

คอสทาร์ด์

เปล่าครับ ท่านมอธ ไม่มีอะไรหรอก นอกจากสิ่งที่พวกเขามองเห็น มันไม่ใช่หน้าที่ของนักโทษที่จะต้องเงียบขรึมในคำพูด ดังนั้นข้าจะไม่พูดอะไรเลย ข้าขอบคุณพระเจ้าที่ข้ามีความอดทนน้อยพอๆ กับชายคนอื่น ดังนั้นข้าจึงสามารถนิ่งเงียบได้

(มอธและคอสทาร์ด์ ออกไป)

อาร์มาโด

ข้าหลงรักแม้กระทั่งผืนดินอันต่ำต้อย ที่ซึ่งรองเท้าอันต่ำต้อยยิ่งกว่า ซึ่งนำทางโดยเท้าอันต่ำต้อยที่สุดของนางได้เหยียบย่ำ ข้าคงต้องสาบานเท็จ ซึ่งเป็นข้อพิสูจน์ถึงความไม่ซื่อสัตย์อย่างยิ่ง หากข้าบอกว่าข้าไม่ได้รัก และความรักที่พยายามอย่างจอมปลอมจะเป็นรักแท้ได้อย่างไร? ความรักคือบริวาร ความรักคือปีศาจ ไม่มีทูตสวรรค์ตนใดจะชั่วร้ายเท่าความรักอีกแล้ว กระทั่งแซมสันผู้มีพละกำลังเลิศเลอ ยังถูกล่อลวงได้ และโซโลมอนผู้มีปัญญาอันประเสริฐ ก็ยังถูกยั่วยวนได้ ด้ามลูกศรของคิวปิดนั้นแข็งแกร่งเกินกว่ากระบองของเฮอร์คิวลิส และดังนั้นจึงเหนือกว่าดาบเรเปียร์ของชาวสเปนอย่างเทียบไม่ได้ ทั้งเหตุผลแรกและเหตุผลที่สองมิอาจช่วยข้าได้เลย เขาไม่นำพาต่อท่าดาบพาสาโด และไม่แยแสต่อการดวลดาบ ความอัปยศของเขาคือการถูกเรียกว่าเด็กชาย

แต่เกียรติยศของเขาคือการสยบเหล่าบุรุษ ลาก่อนความกล้าหาญ จงขึ้นสนิมเถิดดาบเรเปียร์ จงนิ่งเสียเถิดกลองศึก เพราะผู้ควบคุมพวกเจ้ากำลังตกอยู่ในห้วงรัก ใช่แล้ว เขารักเข้าแล้ว ช่วยข้าด้วยเถิด เทพเจ้าแห่งคำกลอนผู้ฉับพลัน เพราะข้าแน่ใจว่าข้าจะร่ายเป็นบทซอนเนต จงประดิษฐ์เถิดปัญญา จงเขียนเถิดปากกา เพราะข้าพร้อมจะเขียนเป็นเล่มใหญ่ในรูปแบบโฟลิโอ

(ออกไป)