บทที่ 5

ทว่าประเด็นที่ว่าบุคคลใดเป็นเช่นนั้นโดยธรรมชาติ และการที่ผู้ใดจะเป็นทาสนั้นเป็นประโยชน์และยุติธรรมหรือไม่ หรือว่าการเป็นทาสทั้งหมดนั้นขัดต่อธรรมชาติหรือไม่ จะถูกพิจารณาในภายหลัง มิใช่ว่าการตัดสินเรื่องนี้ตามหลักการทั่วไปหรือการทำความเข้าใจจากข้อเท็จจริงจะเป็นเรื่องยาก เพราะการที่บางคนต้องปกครองและบางคนต้องถูกปกครองนั้นไม่เพียงแต่เป็นเรื่องจำเป็น แต่ยังเป็นประโยชน์อีกด้วย และนับแต่ชั่วโมงที่ลืมตาดูโลก บางคนถูกกำหนดมาเพื่อจุดประสงค์หนึ่ง และบางคนถูกกำหนดมาเพื่ออีกจุดประสงค์หนึ่ง ซึ่งมีผู้คนทั้งสองประเภทนี้อยู่มากมาย และยิ่งผู้ถูกปกครองดีเพียงใด การปกครองก็ยิ่งดีขึ้นเพียงนั้น ดังเช่นในกรณีของมนุษย์ที่เหนือกว่าเหล่าสัตว์เดรัจฉาน เพราะยิ่งวัสดุที่ใช้ในงานชิ้นหนึ่งประณีตเพียงใด ผลงานที่สำเร็จย่อมประณีตยิ่งขึ้นเพียงนั้น และที่ใดก็ตามที่มีผู้ปกครองและผู้ถูกปกครอง ย่อมมีผลงานบางอย่างเกิดขึ้นอย่างแน่นอน เพราะสิ่งใดก็ตามที่ประกอบขึ้นจากหลายส่วนซึ่งรวมกันเป็นหนึ่งเดียว ไม่ว่าจะเชื่อมติดกันหรือแยกจากกัน ย่อมแสดงให้เห็นถึงร่องรอยของการปกครองและการถูกปกครองอย่างชัดเจน และสิ่งนี้เป็นจริงกับสิ่งมีชีวิตทุกชนิดในธรรมชาติ

มิหนำซ้ำยังเป็นจริงแม้ในบางสิ่งที่ไม่มีชีวิต เช่น ในทางดนตรี แต่การวิพากษ์เรื่องนี้อาจจะไกลตัวเกินไปจากจุดประสงค์ในปัจจุบันของเรา

สิ่งมีชีวิตทุกชนิดในเบื้องต้นประกอบด้วยจิตวิญญาณและร่างกาย โดยที่สิ่งหนึ่งเป็นผู้ปกครองโดยธรรมชาติ และอีกสิ่งหนึ่งเป็นผู้ถูกปกครอง บัดนี้ หากเราปรารถนาจะทราบว่าสิ่งใดคือธรรมชาติ เราควรแสวงหาสิ่งนั้นในหัวข้อที่ธรรมชาติปรากฏความสมบูรณ์ที่สุด มิใช่ในสิ่งที่เสื่อมสลาย ดังนั้น เราจึงควรพิจารณามนุษย์ผู้มีความสมบูรณ์พร้อมทั้งทางจิตวิญญาณและร่างกาย ซึ่งในบุคคลเช่นนี้สิ่งดังกล่าวจะปรากฏชัดเจน เพราะในผู้ที่เสื่อมทรามและชั่วร้าย ร่างกายดูเหมือนจะ [1254b] เข้าครอบงำจิตวิญญาณ เนื่องจากพวกเขาเสื่อมสลายและขัดต่อธรรมชาติ

ดังนั้น เราอาจรับรู้ได้ตามที่ได้ยืนยันไว้ว่า ในสัตว์หนึ่งตัวนั้นมีหลักการเบื้องต้นของการปกครองแบบนายทาสและการปกครองทางการเมือง เพราะจิตวิญญาณปกครองร่างกายเฉกเช่นนายปกครองทาส จิตใจปกครองความอยากด้วยอำนาจทางการเมืองหรืออำนาจแบบกษัตริย์ ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามันเป็นเรื่องธรรมชาติและเป็นประโยชน์ที่ร่างกายควรถูกปกครองโดยจิตวิญญาณ และส่วนที่เกี่ยวกับอารมณ์ควรถูกปกครองโดยจิตใจและส่วนที่มีเหตุผล แต่การไม่มีอำนาจปกครอง หรือการมีอำนาจปกครองที่ไม่เหมาะสม ย่อมเป็นผลเสียต่อทุกฝ่าย และสิ่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นจริงกับมนุษย์

แต่ยังเป็นจริงกับสัตว์อื่นด้วย เพราะสัตว์ที่เชื่องย่อมดีกว่าสัตว์ป่าโดยธรรมชาติ และเป็นประโยชน์ที่ทั้งสองควรอยู่ภายใต้การสยบยอมต่อมนุษย์ เพราะสิ่งนี้ก่อให้เกิดความปลอดภัยร่วมกัน เช่นเดียวกับธรรมชาติของเพศชายและเพศหญิง ฝ่ายหนึ่งเหนือกว่า อีกฝ่ายหนึ่งด้อยกว่า ฝ่ายหนึ่งปกครอง อีกฝ่ายหนึ่งถูกปกครอง และกฎเกณฑ์เดียวกันนี้จำเป็นต้องนำมาใช้กับมวลมนุษย์ทุกคนด้วยเช่นกัน

ดังนั้น มนุษย์ผู้ซึ่งด้อยกว่าผู้อื่นเฉกเช่นที่ร่างกายด้อยกว่าจิตวิญญาณ จึงควรถูกจัดการในลักษณะเดียวกับการใช้ร่างกายอย่างเหมาะสม ซึ่งเป็นจุดที่ความยอดเยี่ยมของพวกเขาดำรงอยู่ และหากสิ่งที่ข้าพเจ้ากล่าวมาเป็นความจริง พวกเขาก็คือทาสโดยธรรมชาติ และเป็นประโยชน์ต่อพวกเขาที่จะอยู่ภายใต้การปกครองเสมอ ดังนั้น ผู้ที่ถูกสร้างมาให้เป็นทาสโดยธรรมชาติ คือผู้ที่มีคุณสมบัติที่จะเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่น และเป็นเช่นนั้นด้วยเหตุผลดังกล่าว และผู้ที่มีเหตุผลเพียงพอที่จะรับรู้ว่ามีความสามารถเช่นนั้นอยู่ โดยที่มิได้ถูกปลูกฝังให้ใช้ความสามารถนั้น เพราะสัตว์อื่นไม่มีการรับรู้ถึงเหตุผล

แต่ถูกนำทางโดยความอยากโดยสิ้นเชิง และในความเป็นจริง พวกมันมีความแตกต่างในการใช้งานน้อยมาก เพราะประโยชน์ที่เราได้รับ ทั้งจากทาสและสัตว์ที่เชื่อง เกิดจากพละกำลังทางกายของพวกเขาส่งเสริมการทำงานของเรา

ความจำเป็น เพราะธรรมชาติมีความประสงค์จะสร้างร่างกายของทาสและเสรีชนให้แตกต่างกัน เพื่อให้ฝ่ายหนึ่งมีความแข็งแรงกำยำสำหรับวัตถุประสงค์ที่จำเป็น ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งให้มีท่วงท่าสง่าผ่าเผย ซึ่งแม้จะไร้ประโยชน์ในงานที่ทาสต้องทำ แต่กลับเหมาะสมกับชีวิตพลเมือง อันแบ่งออกเป็นหน้าที่ในยามสงครามและยามสงบ ถึงกระนั้น กฎเกณฑ์เหล่านี้ก็มิได้เกิดขึ้นเสมอไป เพราะบางครั้งทาสก็มีร่างกายดั่งเสรีชน หรือบางครั้งก็มีจิตวิญญาณดั่งเสรีชน แต่หากเป็นที่ประจักษ์ว่า ร่างกายบางร่างนั้นเลิศล้ำกว่าร่างอื่น เช่นเดียวกับที่รูปปั้นของเหล่าเทพเจ้าเลิศล้ำกว่ารูปลักษณ์ของมนุษย์ ทุกคนย่อมยอมรับว่าผู้ที่ด้อยกว่าควรเป็นทาสของผู้ที่เหนือกว่า และหากสิ่งนี้เป็นจริงในส่วนของร่างกาย ยิ่งมีความยุติธรรมมากขึ้นไปอีกหากจะตัดสินในลักษณะเดียวกันเมื่อเราพิจารณาถึงจิตวิญญาณ แม้ว่าความงามของจิตวิญญาณนั้นจะสังเกตเห็นได้ไม่ยากเท่ากับความงามของร่างกายก็ตาม

ดังนั้น เมื่อมนุษย์บางคนเป็นทาสโดยธรรมชาติ และบางคนเป็นเสรีชน จึงเป็นที่ชัดเจนว่า ในที่ใดซึ่งการเป็นทาสก่อให้เกิดประโยชน์แก่บุคคลนั้น การทำให้เขาเป็นทาสย่อมเป็นสิ่งที่ยุติธรรม