บทที่ 1: ว่าด้วยกระดาษห้าหน้า

ในเมื่อความจริงทำให้งานเขียนของเราแตกต่างจากนิยายประโลมโลกที่ว่างเปล่าซึ่งเต็มไปด้วยสัตว์ประหลาด อันเป็นผลผลิตที่มิได้เกิดจากธรรมชาติ แต่เกิดจากสมองที่วิปลาส ซึ่งนักวิจารณ์ผู้ทรงคุณวุฒิท่านหนึ่งแนะนำว่าควรใช้สำหรับรองนวดแป้งของช่างทำขนมเท่านั้น ในทางกลับกัน เราย่อมหลีกเลี่ยงความคล้ายคลึงกับประวัติศาสตร์ประเภทที่กวีผู้โด่งดังท่านหนึ่งคิดว่าเหมาะสำหรับสร้างกำไรให้แก่คนต้มเบียร์ เพราะการอ่านเรื่องเช่นนั้นควรมีเหยือกเบียร์รสเลิศเคียงคู่ไปด้วยเสมอ—

ขณะที่—ประวัติศาสตร์พร้อมสหายเบียร์

ช่วยปลอบประโลมเรื่องราวอันแสนเศร้าและเคร่งขรึมให้ทุเลาลง

เพราะในเมื่อสิ่งนี้คือสุราของเหล่านักประวัติศาสตร์สมัยใหม่ หรืออาจกล่าวได้ว่าเป็นแรงบันดาลใจของพวกเขา หากเราเชื่อตามทัศนะของบัตเลอร์ผู้ยกย่องว่าเบียร์คือที่มาของแรงสมาธิ เช่นนั้นแล้วมันก็ควรจะเป็นเครื่องดื่มของผู้อ่านด้วยเช่นกัน เนื่องจากหนังสือทุกเล่มควรถูกอ่านด้วยจิตวิญญาณและในลักษณะเดียวกับที่มันถูกเขียนขึ้น ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนอันโด่งดังของเรื่องเฮอร์โลธรัมโบจึงได้บอกกับบิชอปผู้ทรงความรู้ท่านหนึ่งว่า เหตุผลที่ท่านไม่สามารถเข้าถึงความล้ำเลิศของผลงานชิ้นนี้ได้ เป็นเพราะท่านไม่ได้อ่านมันโดยมีไวโอลินอยู่ในมือ ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีที่ตัวเขาเองถือไว้เสมอในยามที่ประพันธ์เรื่องนี้

ดังนั้น เพื่อให้งานของเราไม่มีอันตรายที่จะถูกนำไปเปรียบกับผลงานของเหล่านักประวัติศาสตร์เหล่านั้น เราจึงใช้ทุกโอกาสในการสอดแทรกอุปมาโวหาร การพรรณนา และการตกแต่งเชิงกวีรูปแบบต่างๆ ไว้ตลอดทั้งเรื่อง สิ่งเหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อทำหน้าที่แทนเบียร์ที่กล่าวถึง และเพื่อทำให้จิตใจสดชื่นยามที่ความง่วงเหงาหาวนอน ซึ่งมักจะจู่โจมทั้งผู้อ่านและผู้เขียนในงานเขียนที่ยาวเหยียด เริ่มคืบคลานเข้ามาหาผู้อ่าน หากปราศจากการขัดจังหวะในลักษณะนี้ แม้แต่การเล่าเรื่องข้อเท็จจริงที่เรียบง่ายและยอดเยี่ยมที่สุดก็ย่อมทำให้ผู้อ่านหมดแรงได้ เพราะไม่มีสิ่งใดนอกจากความตื่นรู้ชั่วนิรันดร์ซึ่งโฮเมอร์กล่าวไว้ว่ามีเพียงเทพจูปีเตอร์เท่านั้นที่ครอบครอง จะสามารถต้านทานหนังสือพิมพ์ที่มีความยาวหลายเล่มจบได้

เราจะปล่อยให้ผู้อ่านเป็นผู้ตัดสินว่าเราใช้ดุลยพินิจเพียงใดในการเลือกโอกาสต่างๆ เพื่อสอดแทรกส่วนประดับประดาเหล่านี้ลงในงานของเรา แน่นอนว่าคงไม่มีโอกาสใดจะเหมาะสมไปกว่าขณะนี้ ซึ่งเรากำลังจะแนะนำตัวละครสำคัญเข้าสู่ฉาก ซึ่งก็คือ นางเอกของบทกวีร้อยแก้วเชิงประวัติศาสตร์และวีรบุรุษเรื่องนี้ ดังนั้น เราจึงเห็นสมควรที่จะเตรียมจิตใจของผู้อ่านให้พร้อมสำหรับการปรากฏตัวของเธอ โดยการเติมเต็มจิตใจด้วยภาพอันรื่นรมย์ทุกประการที่เราสามารถวาดออกมาจากธรรมชาติได้ และสำหรับวิธีการนี้ ข้าพเจ้าขออ้างถึงแบบอย่างที่มีอยู่มากมาย ประการแรก

นี่คือศิลปะที่กวีโศกนาฏกรรมรู้จักดีและใช้กันอย่างแพร่หลาย ซึ่งแทบจะไม่เคยพลาดที่จะเตรียมผู้ชมให้พร้อมสำหรับการปรากฏตัวของตัวละครหลัก

ดังนั้น วีรบุรุษจึงมักถูกแนะนำตัวด้วยเสียงรัวกลองและแตร เพื่อปลุกจิตวิญญาณแห่งการต่อสู้ในตัวผู้ชม และเพื่อให้หูของพวกเขาคุ้นชินกับถ้อยคำโอ้อวดและคำพูดที่ฟุ่มเฟือย ซึ่งชายตาบอดของมิสเตอร์ล็อคคงไม่ผิดพลาดนักหากจะเปรียบสิ่งนี้กับเสียงแตร ในทางกลับกัน เมื่อเหล่าคู่รักปรากฏตัว ดนตรีอันอ่อนหวานมักจะนำทางพวกเขาขึ้นสู่เวที เพื่อปลอบประโลมผู้ชมด้วยความละมุนของความรักอันอ่อนโยน หรือเพื่อกล่อมและเตรียมพวกเขาให้เข้าสู่ความง่วงงุนอันแผ่วเบา ซึ่งพวกเขาคงจะตกอยู่ในสภาวะนั้นในฉากที่ตามมา

และไม่เพียงแต่กวีเท่านั้น แต่ครูของกวีเหล่านี้ ซึ่งก็คือผู้จัดการโรงละคร ดูเหมือนจะกุมความลับนี้ไว้ด้วย เพราะนอกเหนือจากกลองทิมปานีและอื่นๆ ที่บ่งบอกถึงการมาถึงของวีรบุรุษแล้ว โดยทั่วไปเขามักจะถูกนำตัวขึ้นเวทีโดยกลุ่มคนย้ายฉากจำนวนครึ่งโหล และความจำเป็นของคนเหล่านี้ต่อการปรากฏตัวของวีรบุรุษนั้น สามารถสรุปได้จากเรื่องเล่าทางละครดังต่อไปนี้

กษัตริย์พีรัสกำลังเสวยอาหารค่ำอยู่ที่ร้านเหล้าติดกับโรงละคร เมื่อตอนที่เขาถูกเรียกตัวให้ขึ้นไปบนเวที ทว่าตัวพระเอกนั้นไม่ปรารถนาจะละทิ้งเนื้อแกะส่วนไหล่ของตน และไม่ต้องการดึงดูดความโกรธเคืองของนายวิลคส์ (ผู้ร่วมบริหารโรงละคร) จากการทำให้ผู้ชมต้องรอคอย เขาจึงติดสินบนผู้ส่งสารเหล่านี้ให้พ้นทางไป ในขณะที่นายวิลคส์กำลังแผดเสียงก้องว่า “พวกช่างไม้ที่ต้องเดินนำหน้ากษัตริย์พีรัสหายไปไหนกันหมด” องค์ราชาผู้นั้นก็ยังคงเสวยเนื้อแกะอย่างใจเย็น และผู้ชมแม้จะหมดความอดทนเพียงใด ก็จำต้องหาความสำราญด้วยเสียงดนตรีในระหว่างที่เขาไม่อยู่

พูดกันตามตรง ข้าพเจ้าสงสัยยิ่งนักว่าเหล่านักการเมือง ผู้ซึ่งมักมีจมูกไวต่อเรื่องต่างๆ จะมิได้ลอบนำเอาประโยชน์จากวิธีการนี้ไปใช้ด้วยหรอกหรือ ข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่าท่านเจ้าเมืองผู้ทรงอำนาจได้รับความเคารพยำเกรงตลอดทั้งปี ส่วนหนึ่งก็มาจากขบวนแห่ต่างๆ ที่นำหน้าความโอ่อ่าของท่าน และข้าพเจ้าต้องสารภาพว่า แม้แต่ตัวข้าพเจ้าเอง ผู้ซึ่งมิได้ถูกล่อลวงด้วยรูปลักษณ์ภายนอกได้ง่ายนัก ก็ยังต้องยอมจำนนอยู่ไม่น้อยต่อความประทับใจจากพิธีการอันยิ่งใหญ่ที่นำมาก่อน เมื่อข้าพเจ้าเห็นชายผู้หนึ่งย่างกรายอย่างทะนงในขบวนแห่ โดยมีผู้อื่นซึ่งมีหน้าที่เพียงเดินนำหน้าเขา ข้าพเจ้าจะเกิดความรู้สึกว่าเขามีเกียรติสูงส่งกว่าตอนที่เห็นเขาอยู่ในสถานการณ์ปกติ

แต่มีกรณีหนึ่งซึ่งตรงกับจุดประสงค์ของข้าพเจ้าพอดี นั่นคือธรรมเนียมการส่งหญิงถือตะกร้าดอกไม้ให้เดินนำหน้าขบวนแห่ในพิธีบรมราชาภิเษก เพื่อโปรยดอกไม้ลงบนทางเดินก่อนที่เหล่าบุคคลสำคัญจะเริ่มเคลื่อนขบวน คนโบราณคงจะอัญเชิญเทพีฟลอรามาเพื่อการนี้เป็นแน่ และคงไม่ใช่เรื่องยากสำหรับเหล่านักบวชหรือนักการเมืองที่จะโน้มน้าวให้ผู้คนเชื่อว่าเทพีองค์จริงได้เสด็จมาปรากฏกาย แม้ว่าผู้ที่สวมบทบาทและปฏิบัติหน้าที่นั้นจะเป็นเพียงมนุษย์ธรรมดาก็ตาม แต่เรามิได้มีเจตนาจะหลอกลวงผู้อ่านเช่นนั้น

ดังนั้น ผู้ที่คัดค้านเทววิทยาของพวกนอกรีต อาจเปลี่ยนเทพีของเราให้เป็นหญิงถือตะกร้าดอกไม้ดังที่กล่าวมาได้ตามใจชอบ สรุปคือ ความตั้งใจของเราคือการแนะนำนางเอกของเราด้วยความเคร่งขรึมที่สุดเท่าที่จะทำได้ ด้วยท่วงทำนองที่สูงส่ง และด้วยองค์ประกอบอื่นๆ ทั้งปวงที่เหมาะสมเพื่อสร้างความเลื่อมใสให้แก่ผู้อ่าน—อันที่จริง ด้วยเหตุผลบางประการ เราอยากจะแนะนำให้ผู้อ่านชายที่มีหัวใจรักหยุดอ่านเพียงเท่านี้ หากเรามิได้มั่นใจว่า ไม่ว่าภาพลักษณ์ของนางเอกของเราจะดูน่ารักเพียงใด เนื่องจากเป็นภาพที่จำลองมาจากธรรมชาติจริง ผู้หญิงชาวบ้านของเราหลายคนย่อมมีความคู่ควรที่จะตอบสนองต่อความปรารถนาใดๆ และตอบโจทย์ทุกนิยามของความสมบูรณ์แบบแห่งสตรีที่พู่กันของเราจะสามารถรังสรรค์ขึ้นมาได้

และบัดนี้ โดยไม่มีคำนำใดๆ อีก เราจะเข้าสู่บทถัดไป