บทที่เก้า

ว่าด้วยเรื่องราวอันแปลกประหลาด

เมื่อโจนส์กลับมายังที่พัก เขาพบว่าสถานการณ์ของเรื่องราวเปลี่ยนไปจากตอนที่เขาจากมาอย่างมาก ผู้เป็นมารดา ลูกสาวทั้งสอง และมิสเตอร์ไนติงเกลหนุ่ม กำลังนั่งรับประทานอาหารค่ำด้วยกัน และด้วยความประสงค์ของตัวลุงเอง เขาจึงถูกแนะนำให้เข้าสู่กลุ่มคนเหล่านั้นโดยไม่มีพิธีรีตอง ซึ่งทุกคนต่างก็รู้จักเขาเป็นอย่างดี เพราะเขาเคยมาเยี่ยมหลานชายที่บ้านหลังนี้อยู่หลายครั้ง

สุภาพบุรุษชราเดินตรงไปหาคุณหนูนันซีทันที พร้อมกับทักทายและอวยพรให้เธอมีความสุข เช่นเดียวกับที่เขาทำกับผู้เป็นมารดาและลูกสาวอีกคนในเวลาต่อมา และท้ายที่สุด เขาก็กล่าวคำแสดงความยินดีตามสมควรแก่หลานชาย ด้วยอารมณ์เบิกบานและความสุภาพราวกับว่าหลานชายของเขาได้แต่งงานกับผู้ที่มีฐานะทัดเทียมกันหรือสูงกว่า และได้ปฏิบัติตามขั้นตอนที่จำเป็นทั้งหมดครบถ้วนแล้ว

คุณหนูนันซีและสามีในนามต่างหน้าซีดเผือด และดูเงอะงะมากกว่าสิ่งใดในสถานการณ์นั้น ทว่ามิสซิสมิลเลอร์ฉวยโอกาสแรกที่ทำได้ปลีกตัวออกมา และหลังจากส่งคนไปเรียกโจนส์เข้ามาในห้องอาหาร เธอก็โผเข้ากอดเท้าเขา พร้อมกับหลั่งน้ำตาอย่างท่วมท้น เรียกเขาว่าเป็นเทวดาผู้ใจดี เป็นผู้ช่วยชีวิตครอบครัวผู้น่าสงสารของเธอ พร้อมกับคำยกย่องและคำเรียกขานอันอ่อนหวานอีกมากมาย และแสดงความกตัญญูอย่างที่สุดเท่าที่หัวใจที่ซาบซึ้งจะพึงมีได้

หลังจากพายุแห่งอารมณ์ระลอกแรกผ่านพ้นไป ซึ่งเธอกล่าวว่าหากไม่ได้ระบายออกมาคงจะอกแตกตาย เธอจึงเริ่มแจ้งให้มิสเตอร์โจนส์ทราบว่า เรื่องราวทั้งหมดระหว่างมิสเตอร์ไนติงเกลกับลูกสาวของเธอนั้นตกลงกันได้แล้ว และทั้งคู่จะแต่งงานกันในเช้าวันรุ่งขึ้น เมื่อมิสเตอร์โจนส์แสดงความยินดีอย่างยิ่ง หญิงผู้น่าสงสารก็กลับเข้าสู่ห้วงแห่งความปิติและคำขอบคุณอีกครั้ง จนในที่สุดเขาก็ต้องใช้ความพยายามอย่างมากในการปลอบให้เธอสงบลง และโน้มน้าวให้เธอกลับไปหาคนกลุ่มนั้นอีกครั้ง ซึ่งพวกเขาพบว่าทุกคนยังคงอยู่ในอารมณ์เบิกบานเช่นเดียวกับตอนที่พวกเขาจากมา

สังคมเล็กๆ กลุ่มนี้ใช้เวลาร่วมกันอย่างรื่นรมย์อีกสองสามชั่วโมง โดยที่ผู้เป็นลุงซึ่งเป็นผู้ชื่นชอบการดื่มอย่างยิ่ง ได้รินเหล้าให้หลานชายอย่างเต็มที่ จนทำให้ฝ่ายหลัง แม้จะไม่ถึงขั้นเมามาย แต่ก็เริ่มมีอาการมึนงงอยู่บ้าง และในตอนนี้ มิสเตอร์ไนติงเกลได้นำตัวสุภาพบุรุษชราขึ้นไปยังห้องพักที่เขาเคยอาศัยอยู่เมื่อไม่นานมานี้ และได้ระบายความในใจดังนี้

“ในเมื่อท่านเป็นลุงที่ดีและเมตตาต่อผมเสมอมา และในเมื่อท่านได้แสดงความกรุณาอย่างหาที่เปรียบมิได้ในการให้อภัยการแต่งงานครั้งนี้ ซึ่งแน่นอนว่าอาจถูกมองว่าเป็นการกระทำที่ขาดความรอบคอบไปบ้าง ผมคงไม่อาจให้อภัยตัวเองได้หากผมพยายามจะปิดบังสิ่งใดจากท่าน” จากนั้นเขาจึงสารภาพความจริง และเปิดเผยเรื่องราวทั้งหมดออกมา

“ว่าอย่างไร แจ็ค” สุภาพบุรุษชราเอ่ย “สรุปว่าเจ้ายังไม่ได้แต่งงานกับหญิงสาวผู้นี้จริงๆ หรือ” “ครับ ผมขอเอาเกียรติเป็นประกัน” ไนทิงเกลตอบ “ผมบอกความจริงกับท่านทุกประการ” “ลูกรัก” ผู้เป็นลุงร้องพลางจุมพิตเขา “ลุงดีใจเหลือเกินที่ได้ยินเช่นนั้น ชั่วชีวิตนี้ลุงไม่เคยยินดีสิ่งใดเท่านี้มาก่อน หากเจ้าแต่งงานไปแล้ว ลุงคงจะช่วยเจ้าอย่างเต็มกำลังเท่าที่จะทำได้เพื่อให้เรื่องร้ายกลายเป็นดี แต่การพิจารณาเรื่องที่เกิดขึ้นไปแล้วและไม่อาจแก้ไขได้ กับเรื่องที่ยังไม่ได้ลงมือทำนั้นมีความแตกต่างกันอย่างยิ่ง จงใช้เหตุผลพิจารณาให้ถ้วนถี่เถิดแจ็ค แล้วเจ้าจะเห็นว่าการจับคู่ครั้งนี้ช่างโง่เขลาและไร้สติเสียจนไม่จำเป็นต้องมีคำทัดทานใดๆ อีกเลย”

“อย่างไรหรือครับท่าน” ไนทิงเกลหนุ่มย้อนถาม “การกระทำที่เกิดขึ้นไปแล้ว กับการมีพันธสัญญาทางเกียรติยศที่จะต้องกระทำนั้น มีความแตกต่างกันถึงเพียงนี้เชียวหรือครับ” “เหอะ!” ผู้เป็นลุงแค่นเสียง “เกียรติยศน่ะเป็นสิ่งที่โลกสมมติขึ้น และโลกก็มีอำนาจดั่งผู้สร้างที่จะบงการหรือชี้นำมันอย่างไรก็ได้ตามใจชอบ ตอนนี้เจ้าก็รู้ดีว่าการผิดสัญญาเหล่านี้ถูกมองว่าเป็นเรื่องเล็กน้อยเพียงใด แม้แต่การผิดสัญญาที่ร้ายแรงที่สุด ก็เป็นเพียงเรื่องน่าฉงนและหัวข้อสนทนาเพียงวันเดียวเท่านั้น จะมีชายใดที่ลังเลที่จะยกน้องสาวหรือลูกสาวให้เจ้าในภายหลัง หรือจะมีน้องสาวหรือลูกสาวบ้านใดที่ลังเลที่จะรับเจ้าเป็นคู่ครอง เกียรติยศไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับพันธสัญญาเหล่านี้หรอก”

“ขออภัยครับท่าน” ไนทิงเกลร้อง “ผมไม่อาจคิดเช่นนั้นได้ และไม่ใช่เพียงเกียรติยศเท่านั้น แต่ทั้งมโนธรรมและมนุษยธรรมก็มีส่วนเกี่ยวข้องด้วย ผมมั่นใจว่าหากผมทำให้หญิงสาวผู้น่าสงสารคนนั้นต้องผิดหวังในตอนนี้ ความตายคงเป็นผลที่ตามมา และผมคงต้องมองว่าตนเองเป็นฆาตกรที่ฆ่าเธอ มิหนำซ้ำยังเป็นฆาตกรที่ใช้วิธีการที่โหดเหี้ยมที่สุด นั่นคือการทำให้เธอใจสลาย” “ใจสลายงั้นรึ! ไม่ ไม่เลยแจ็ค” ผู้เป็นลุงร้อง “หัวใจของผู้หญิงไม่ได้แตกสลายง่ายขนาดนั้นหรอกลูกเอ๋ย พวกนางนั้นอดทน จะบอกให้ว่าอดทนยิ่งนัก”

“แต่ท่านครับ” ไนทิงเกลตอบ “ใจของผมนั้นมอบให้เธอไปแล้ว และผมไม่มีวันมีความสุขกับหญิงอื่นใดได้อีก ท่านเคยบอกผมบ่อยครั้งไม่ใช่หรือครับว่า เด็กๆ ควรได้รับอนุญาตให้เลือกทางเดินชีวิตด้วยตนเอง และท่านก็จะยอมให้แฮร์เรียต ลูกพี่ลูกน้องของผมทำเช่นนั้นด้วย” “ก็ใช่สิ” สุภาพบุรุษชราตอบ “ลุงก็อยากให้เป็นเช่นนั้น แต่ลุงอยากให้พวกเขาเลือกอย่างชาญฉลาดด้วย เอาละแจ็ค เจ้าต้องและจักต้องทิ้งเด็กสาวคนนั้นไป” “แต่ท่านลุงครับ” อีกฝ่ายร้อง “ผมต้องและจะเอาเธอให้ได้” “เจ้าจะเอาให้ได้งั้นรึ พ่อหนุ่ม”

ผู้เป็นลุงกล่าว “ลุงไม่นึกเลยว่าเจ้าจะใช้คำพูดเช่นนี้กับลุง ลุงคงไม่แปลกใจหากเจ้าใช้ถ้อยคำเช่นนี้กับพ่อของเจ้า ผู้ซึ่งปฏิบัติกับเจ้าดั่งสุนัขตัวหนึ่ง และวางตัวห่างเหินดั่งทรราชที่ปกครองราษฎร แต่สำหรับลุง ผู้ซึ่งใช้ชีวิตร่วมกับเจ้าอย่างเท่าเทียม ลุงย่อมหวังว่าจะได้รับการปฏิบัติที่ดีกว่านี้ ทว่าลุงรู้ดีว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนี้ ทั้งหมดเป็นเพราะการศึกษาที่ผิดเพี้ยนของเจ้า ซึ่งลุงมีส่วนร่วมในการขัดเกลาน้อยเกินไป ดูลูกสาวลุงเป็นตัวอย่างสิ ลุงเลี้ยงดูนางให้เป็นดั่งมิตรสหาย นางไม่เคยทำสิ่งใดโดยปราศจากคำแนะนำของลุง และไม่เคยปฏิเสธที่จะรับฟังเมื่อลุงชี้แนะ”

“ท่านยังไม่เคยให้คำแนะนำนางในเรื่องทำนองนี้เลยนะครับ” ไนทิงเกลกล่าว “เพราะถ้าลูกพี่ลูกน้องของผมพร้อมจะเชื่อฟังคำสั่งที่เด็ดขาดที่สุดของท่านในการละทิ้งความปรารถนาของตนเองละก็ ผมคงเข้าใจตัวนางผิดไปอย่างมากทีเดียว” “อย่ามาว่าเด็กของลุงนะ” สุภาพบุรุษชราตอบด้วยอารมณ์พลุ่งพล่าน “อย่ามาว่าแฮร์เรียตของลุง ลุงเลี้ยงนางมาให้ไม่มีความปรารถนาใดที่ขัดกับความต้องการของลุง การที่ลุงปล่อยให้นางทำอะไรก็ได้ตามใจชอบ คือการฝึกให้นางเกิดความเคยชินที่จะยินดีทำทุกอย่างตามที่ลุงต้องการ” “ขออภัยครับท่าน” เขากล่าว

ไนติงเกลกล่าวว่า “ข้าพเจ้ามิได้มีความตั้งใจแม้แต่น้อยที่จะตำหนิลูกพี่ลูกน้องของข้าพเจ้า ผู้ซึ่งข้าพเจ้าให้ความเคารพอย่างสูงสุด และข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่าท่านจะไม่มีวันทดสอบนางอย่างหนักหน่วง หรือออกคำสั่งที่เข้มงวดต่อนางดังเช่นที่ท่านทำกับข้าพเจ้า—แต่ท่านลุงที่รัก เรากลับไปหาเพื่อนพ้องเถิด มิเช่นนั้นพวกเขาจะเริ่มกระวนกระวายที่พวกเราหายไปนานเกินควร ข้าพเจ้าขอความกรุณาจากท่านลุงสักเรื่องหนึ่ง คือขอท่านอย่าได้กล่าวสิ่งใดที่กระทบกระเทือนจิตใจเด็กสาวผู้น่าสงสารหรือมารดาของนางเลย”

“โอ้ เจ้าไม่ต้องกลัวข้าหรอก” เขาตอบ “ข้ารู้จักตัวเองดีเกินกว่าจะล่วงเกินสตรี ดังนั้นข้าจะยอมรับคำขอนั้นของเจ้าอย่างเต็มใจ และในทางกลับกัน ข้าก็ต้องขอสิ่งหนึ่งจากเจ้าเช่นกัน” “มีคำสั่งเพียงไม่กี่เรื่องเท่านั้นครับท่าน” ไนติงเกลกล่าว “ที่ข้าพเจ้าจะไม่ปฏิบัติตามด้วยความเต็มใจ” “เปล่าเลย เจ้าหลานรัก ข้ามิได้ขอสิ่งใด” ผู้เป็นลุงกล่าว “นอกจากเกียรติที่เจ้าจะร่วมเดินทางกลับไปยังที่พักของข้า เพื่อที่ข้าจะได้ใช้เหตุผลพิจารณากรณีนี้กับเจ้าให้ละเอียดถี่ถ้วนยิ่งขึ้น เพราะหากเป็นไปได้ ข้าปรารถนาจะมีความพึงพอใจในการรักษาตระกูลของข้าไว้ แม้จะต้องเผชิญกับความเขลาอันดื้อรั้นของพี่ชายข้า ผู้ซึ่งในความคิดของตนเองนั้น เขาคือบุรุษที่ฉลาดที่สุดในโลก”

ไนติงเกลซึ่งรู้ดีว่าลุงของตนนั้นดื้อรั้นไม่แพ้บิดา จึงยอมติดตามเขากลับบ้าน จากนั้นทั้งสองจึงเดินกลับเข้ามาในห้อง โดยที่สุภาพบุรุษชราให้คำมั่นว่าจะวางตัวด้วยกิริยามารยาทอันเหมาะสมดังเช่นที่เขาเคยรักษาไว้ก่อนหน้านี้