บทที่ 7: ซึ่งผู้เขียนได้ปรากฏตัวบนเวทีด้วยตนเอง

แม้ว่ามิสเตอร์ออลเวิร์ธีจะไม่ใช่คนที่รีบร้อนมองสิ่งต่างๆ ในแง่ร้าย และไม่ใส่ใจในเสียงเล่าอ้างของสาธารณชน ซึ่งมักจะส่งไปไม่ถึงหูของพี่ชายหรือสามี แม้ว่ามันจะดังก้องอยู่ในหูของเพื่อนบ้านทุกคนก็ตาม แต่ถึงกระนั้น ความรักที่มิสซิสบลีฟิลมีต่อทอม และการที่นางให้ความสำคัญกับเขามากกว่าบุตรชายของตนอย่างเห็นได้ชัด กลับกลายเป็นเรื่องที่เสียเปรียบอย่างยิ่งสำหรับเยาวชนผู้นั้น

เพราะความเมตตาที่สถิตอยู่ในใจของมิสเตอร์ออลเวิร์ธีนั้นมีมากเสียจนไม่มีสิ่งใดนอกจากดาบแห่งความยุติธรรมที่จะสยบมันลงได้ การเป็นผู้โชคร้ายในแง่มุมใดก็ตาม หากไม่มีความชั่วร้ายมาหักล้าง ก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้ตาชั่งแห่งความสงสารของชายผู้ใจดีผู้นี้เอียงไปทางนั้น และนำไปสู่มิตรภาพและการเกื้อกูลของเขา

ดังนั้น เมื่อเขาเห็นได้อย่างชัดเจนว่ามาสเตอร์บลีฟิลถูกมารดาของตนเองเกลียดชังอย่างสิ้นเชิง (ซึ่งเขาก็ถูกเกลียดจริงๆ) เขาก็เริ่มมองเด็กคนนั้นด้วยสายตาแห่งความสงสารด้วยเหตุผลเพียงข้อเดียวนั้น และผลลัพธ์ของความสงสารในจิตใจที่ดีงามและเปี่ยมด้วยเมตตานั้นเป็นอย่างไร ข้าพเจ้าคงไม่จำเป็นต้องอธิบายให้ผู้อ่านส่วนใหญ่ฟังในที่นี้

นับแต่นั้นมา เขาจึงมองเห็นทุกร่องรอยแห่งความดีในตัวเด็กหนุ่มผ่านเลนส์ขยาย และมองเห็นทุกข้อบกพร่องผ่านกระจกที่สลับด้าน จนทำให้ข้อเสียเหล่านั้นแทบจะไม่ปรากฏให้เห็น ซึ่งบางทีความเมตตาอันน่าชื่นชมอาจทำให้เรื่องนี้เป็นสิ่งที่ยอมรับได้ ทว่าขั้นตอนต่อมานั้น มีเพียงความอ่อนแอของธรรมชาติมนุษย์เท่านั้นที่จะให้อภัยได้ เพราะทันทีที่เขารับรู้ถึงความลำเอียงที่นางบลิฟิลมีต่อทอม เด็กหนุ่มผู้น่าสงสารคนนั้น (ไม่ว่าจะบริสุทธิ์เพียงใด) ก็เริ่มเสื่อมถอยลงในความรักของเขา ในขณะที่เขากลับรุ่งโรจน์ขึ้นในความรักของนาง

แน่นอนว่าลำพังเรื่องนี้เพียงอย่างเดียวคงไม่อาจถอนรากโจนส์ออกไปจากอกของเขาได้ แต่มันก็ได้สร้างความเสียหายแก่เด็กหนุ่มอย่างยิ่ง และเตรียมจิตใจของนายออลเวิร์ธให้พร้อมรับต่อความประทับใจซึ่งจะนำไปสู่เหตุการณ์สำคัญที่จะปรากฏในประวัติศาสตร์เรื่องนี้สืบไป และต้องยอมรับว่า เด็กหนุ่มผู้โชคร้ายคนนี้ก็ได้มีส่วนส่งเสริมให้เกิดเรื่องดังกล่าวมากเกินไป ด้วยความเจ้าสำราญ ความดื้อรั้น และความขาดความระมัดระวังของตนเอง

ในการบันทึกตัวอย่างบางประการเหล่านี้ หากเข้าใจอย่างถูกต้อง เราจะมอบบทเรียนที่มีประโยชน์ยิ่งแก่เหล่าเยาวชนผู้มีจิตใจดีงามที่จะมาเป็นผู้อ่านของเราในภายหน้า เพราะพวกเขาจะได้พบว่า ความดีงามของจิตใจและความเปิดเผยของอารมณ์ แม้จะมอบความสบายใจอย่างยิ่งภายใน และส่งเสริมความภาคภูมิใจอันซื่อสัตย์ในใจตนเอง แต่โถ! สิ่งเหล่านี้ไม่อาจช่วยให้พวกเขาเอาตัวรอดในโลกกว้างได้ ความรอบคอบและความระมัดระวังเป็นสิ่งจำเป็นแม้กระทั่งกับผู้ที่ดียิ่ง สิ่งเหล่านี้เปรียบเสมือนยามเฝ้าพิทักษ์คุณธรรม ซึ่งหากปราศจากสิ่งนี้แล้ว คุณธรรมย่อมไม่มีวันปลอดภัย ลำพังเพียงความตั้งใจ หรือแม้แต่การกระทำที่ดียิ่งในเนื้อแท้นั้นยังไม่เพียงพอ คุณต้องระวังให้สิ่งเหล่านั้นปรากฏให้เห็นว่าดีด้วย หากภายในของคุณงดงามเพียงใด คุณก็ต้องรักษาภายนอกให้ดูดีด้วยเช่นกัน เรื่องนี้ต้องคอยดูแลอยู่เสมอ มิฉะนั้น ความพยาบาทและความริษยาจะคอยทำให้มันมัวหมอง จนกระทั่งความฉลาดและความดีงามอย่างเช่นนายออลเวิร์ธก็ไม่อาจมองทะลุผ่านมันเพื่อเห็นความงามที่อยู่ภายในได้ ขอให้เรื่องนี้เป็นคติประจำใจของผู้อ่านวัยเยาว์ของข้าพเจ้าว่า ไม่มีใครดีพอที่จะละเลยกฎแห่งความรอบคอบได้ และแม้แต่คุณธรรมเองก็ไม่อาจดูงดงามได้

หากมิได้ประดับประดาด้วยเครื่องประดับภายนอกอันได้แก่ความเหมาะสมและกาลเทศะ และคำสอนนี้ เหล่าศิษย์ผู้ทรงคุณค่าของข้าพเจ้า หากพวกท่านอ่านด้วยความตั้งใจ ข้าพเจ้าหวังว่าพวกท่านจะพบว่ามันถูกตอกย้ำอย่างเพียงพอด้วยตัวอย่างในหน้าถัดๆ ไป

ข้าพเจ้าขออภัยที่ต้องปรากฏตัวสั้นๆ ในลักษณะของคณะประสานเสียงบนเวทีแห่งนี้ แท้จริงแล้วเป็นเพื่อตัวข้าพเจ้าเอง ในขณะที่ข้าพเจ้ากำลังเปิดเผยให้เห็นโขดหินที่ความบริสุทธิ์และความดีงามมักจะแตกสลายลง ข้าพเจ้าจะได้ไม่ถูกเข้าใจผิดว่ากำลังแนะนำวิธีการที่ข้าพเจ้าตั้งใจจะแสดงให้ผู้อ่านผู้ทรงคุณค่าเห็นว่ามันจะนำไปสู่ความพินาศ และเนื่องจากข้าพเจ้าไม่สามารถโน้มน้าวให้นักแสดงคนใดพูดเรื่องนี้ได้ ข้าพเจ้าจึงจำต้องประกาศด้วยตนเอง