บทนำ

ณ ที่นี้ ข้าพเจ้าตั้งใจจะขับขานอย่างลี้ลับ

ด้วยปากกาที่ถอนมาจากปีกของเทพีแห่งชื่อเสียง

ถึงการ์กันทัว กษัตริย์ผู้ทรงภูมิในการเช็ดก้น

ทศวรรษที่หนึ่ง

๑

โปรดช่วยข้าพเจ้าด้วย เหล่าดวงดาวผู้ประทานพร เปลวไฟอันรุนแรง

ทำให้ข้าพเจ้ามึนงง! ข้าพเจ้าต้องเปล่งเสียงสรรเสริญ

แด่ผู้ที่ได้เปลี่ยนผลงานอันยุ่งเหยิงนี้ ให้เป็นถ้อยคำอันสง่างามเช่นนี้

๒

ปัญญาใดเล่าจะไม่ยอมน้อมรับการพลีชีพ เพื่อให้ได้ครอบครอง

มงกุฎลอเรลทองคำเหนือเศียร

ที่ซึ่งทุกจินตนาการอันล้ำค่า ถูกนับเป็นไข่มุกแห่งฟักทอง

สาม

และสิ่งนี้เองคือผลงานชิ้นเอกแห่งศิลป์

ซึ่งกรีกโบราณมิเคยสร้างสิ่งใดทัดเทียม

เป็นสิ่งที่ยังไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน ประหนึ่งขนแกะทองคำที่แท้จริง

สี่

กิเลสคือทหารผู้รบพุ่งต่อมวลมนุษย์

ซึ่งท่านอาจมองหา แต่ไม่มีวันพานพบ

เพราะมันคือสิ่งริษยา ที่แฝงเร้นด้วยเล่ห์กล

ห้า

และด้วยเหตุนี้ เขาจึงด่าทอการดื่มกินต่อหน้าทุกคน

และใช้กามราคะล่อลวงเหล่าหญิงแพศยา

นำพาใบหน้าแต้มสีและปานดำเหล่านั้นมาสู่ที่ประชุม

หก

สำหรับการดื่มนั้น เขาคือศัตรูผู้บ้าคลั่ง

ผู้พึงพอใจเพียงกับพายราคาหกเพนนี

(พร้อมสายรัดหมวกเพชร เดือยเงิน และม้าหกตัว)

เจ็ด

และสำหรับควันยาสูบที่พวยพุ่งจนหัวบวมเป่ง

เขาได้กล่าวไว้มาก และพูดจามากกว่านั้น

ทว่าในตอนนั้นยังไม่มีใครค้นพบ แผนการจึงต้องพังทลายลง

แปด

โอ้ มิวส์! จินตนาการ! ศรัทธา! จงลุกขึ้นมาเถิด

รวมตัวกันบนหมู่เมฆสีน้ำเงิน

และโอบอุ้มทารกผู้สูงส่งผู้นี้ไว้ในอ้อมแขนแห่งเทวา

เก้า

หากจะสรรเสริญต่อไป ข้าพเจ้าจะเริ่ม ณ บัดนี้

หากที่นี่เป็นดั่งทางสัญจรและโรงเตี๊ยม

มันย่อมเป็นที่พักพิงของกิเลส แม้จะเป็นการล่อให้ติดกับดักก็ตาม

สิบ

ดังนั้น มิวส์ของข้าพเจ้า จงกางใบเรือที่พริ้วไหวของเจ้าขึ้น

และเปล่งเสียงสรรเสริญอย่างอ่อนโยน

ด้วยศิลปะและอุปลักษณ์ทั้งมวลของเจ้า ซึ่งจักต้องมีชัย

ส่วนแรกแห่งมหาสมุทรของเราได้ผ่านพ้นไปแล้ว

ส่วนที่สองยังคงอยู่ ซึ่งต้องถ่ายทอดด้วยวิถีที่แตกต่าง

หากปีศาจร้ายไม่เข้ามารบกวนจิตใจ ข้าพเจ้าจะเขียนต่อไป

เมื่อราบิเลส์ผู้ปราชญ์ได้ถ่ายทอดทุกสิ่งออกมาจนหมดสิ้น

มาเลโวลัส

(ผู้อ่านโปรดทราบ ข้อผิดพลาดซึ่งในหนังสือเล่มนี้มีอยู่ไม่น้อยได้สูญหายไปโดยบังเอิญ และด้วยเหตุที่ผู้แปลไม่มีเวลาเพียงพอจะรวบรวมขึ้นมาใหม่ จึงขออภัยในข้อผิดพลาดที่ท่านอาจได้พบเจอ)

บทนำของผู้เขียนสู่เล่มที่หนึ่ง

เหล่าบรรดานักดื่มผู้สูงศักดิ์และเลื่องชื่อ และพวกเจ้าผู้เป็นยอดคนผู้มีรอยฝีดาษอันล้ำค่าสามเท่า (เพราะข้าขอมอบงานเขียนนี้ให้แก่พวกเจ้าและเพียงพวกเจ้าเท่านั้น) อัลคิไบอาดีส ในบทสนทนาของเพลโตที่ชื่อว่า งานเลี้ยง ในขณะที่เขากำลังกล่าวสรรเสริญโซเครตีสผู้เป็นอาจารย์ (ผู้ซึ่งเป็นเจ้าแห่งเหล่านักปรัชญาโดยปราศจากข้อกังขา) ได้กล่าวไว้ท่ามกลางถ้อยคำสรรเสริญอื่นๆ ว่า โซเครตีสมีลักษณะคล้ายกับไซลีนี ไซลีนีในสมัยโบราณคือกล่องใบเล็กๆ เช่นเดียวกับที่เราเห็นได้ในร้านขายยาในปัจจุบัน ภายนอกถูกวาดด้วยรูปภาพที่ดูไร้สาระและสำมะเลเทเมา เช่น ฮาร์ปี, แซไทร์, ห่านที่ถูกใส่บังเหียน, กระต่ายมีเขา, เป็ดใส่ อาน, แพะบินได้, กวางที่มีลูกศรปัก และภาพเลียนแบบอื่นๆ ตามแต่ใจปรารถนา เพื่อกระตุ้นให้ผู้คนหัวเราะ เช่นเดียวกับที่ไซลีนัสผู้เป็นพ่อบุญธรรมของบัคคัสผู้ใจดีมักจะทำ

ทว่าภายในกล่องที่ดูเพี้ยนพิลึกเหล่านั้น กลับบรรจุและรักษาอัญมณีล้ำค่าและตัวยาชั้นเลิศไว้อย่างระมัดระวัง ไม่ว่าจะเป็น บาล์ม, อำพันสีเทา, อะโมมัม, ชะมดเช็ด, อีเห็น และหินมีค่าอีกหลายชนิด รวมถึงสิ่งของที่มีราคาสูงอื่นๆ โซเครตีสก็เป็นเช่นนั้นเอง เพราะหากใครได้จ้องมองภายนอกและประเมินเขาจากรูปลักษณ์ภายนอก ท่านคงจะไม่ยอมจ่ายแม้แต่เปลือกหอมหัวใหญ่เพื่อแลกกับเขา เนื่องจากร่างกายของเขานั้นอัปลักษณ์และท่าทางก็น่าขัน เขามีจมูกแหลมคม ดูคล้ายวัว และมีใบหน้าเหมือนคนโง่ กิริยาท่าทางเรียบง่าย การแต่งกายหยาบกระด้าง โชคชะตายากจน มีชีวิตคู่ที่โชคร้าย ไม่เหมาะสมกับตำแหน่งหน้าที่ใดๆ ในรัฐ มักจะหัวเราะ ดื่มเหล้า และรื่นเริงกับทุกคน พร้อมด้วยการเยาะเย้ยถากถางอย่างต่อเนื่อง เพื่อที่จะปกปิดความรู้ระดับเทพเจ้าของเขาให้มิดชิดยิ่งขึ้น

บัดนี้ เมื่อเปิดกล่องใบนี้ออก ท่านจะพบกับตัวยาจากสวรรค์ที่ประเมินค่ามิได้ ความเข้าใจที่เหนือกว่ามนุษย์ คุณธรรมอันน่าเลื่อมใส ความรู้ที่ไม่มีใครเทียบได้ ความกล้าหาญที่ไม่อาจสยบ ความสำรวมที่เลียนแบบไม่ได้ ความพึงพอใจในจิตใจที่แน่นอน ความมั่นใจที่สมบูรณ์ และความไม่ใส่ใจอย่างเหลือเชื่อต่อทุกสิ่งที่มนุษย์ทั่วไปมักจะเฝ้าระวัง วิ่งวุ่น ล่องเรือ ต่อสู้ เดินทางตรากตรำ และวุ่นวายเพื่อให้ได้มา

ในความเห็นของพวกท่าน บทนำอันสละสลวยเล็กน้อยนี้มุ่งหมายไปสู่สิ่งใด? เนื่องจากพวกเจ้า ศิษย์รักของข้า และเหล่าคนโง่ผู้รื่นรมย์ในความสะดวกสบายและว่างงานบางคน เมื่อได้อ่านชื่อเรื่องที่น่าเพลิดเพลินของหนังสือบางเล่มที่เราประดิษฐ์ขึ้น เช่น การ์กันทูอา, แพนทากรูเอล, วิปพอต (เฟสพินเต), ศักดิ์ศรีของกระพุ้งกางเกง, เรื่องถั่วและเบคอนพร้อมบทวิจารณ์ และอื่นๆ ท่านก็มักจะด่วนตัดสินว่าไม่มีสิ่งใดในนั้นนอกจากเรื่องตลก การเยาะเย้ย ถ้อยคำกามราคะ และคำลวงเพื่อความบันเทิง เพราะรูปลักษณ์ภายนอก (ซึ่งก็คือชื่อเรื่อง) มักจะถูกตอบรับด้วยการเยาะเย้ยและดูแคลนโดยไม่มีการไต่ถามเพิ่มเติม

แต่ในความเป็นจริง มันเป็นการไม่เหมาะสมอย่างยิ่งที่จะให้ค่าผลงานของมนุษย์เพียงน้อยนิดเช่นนั้น ในเมื่อพวกท่านเองก็ยอมรับว่าจีวรไม่ได้ทำให้คนเป็นพระ เพราะมีหลายคนที่แต่งกายแบบนักบวช แต่ภายในกลับไม่มีความเป็นนักบวชเลยแม้แต่น้อย และมีผู้ที่สวมผ้าคลุมแบบสเปน แต่กลับมีความกล้าหาญแบบชาวสเปนเพียงน้อยนิด ดังนั้น พวกท่านจึงต้องเปิดหนังสือเล่มนี้ และพิจารณาเนื้อหาที่กล่าวถึงอย่างจริงจัง เมื่อนั้นท่านจะพบว่ามันบรรจุสิ่งที่มีค่าสูงกว่าที่กล่องใบนั้นสัญญาไว้ กล่าวคือ หัวข้อของเรื่องนี้ไม่ได้โง่เขลาอย่างที่ชื่อเรื่องปรากฏให้เห็นในแวบแรก

และสมมติว่า ในความหมายตามตัวอักษร ท่านได้พบกับจุดประสงค์ที่รื่นเริงและปลอบประโลมใจเพียงพอ และสอดคล้องกับคำจารึกเป็นอย่างยิ่ง ถึงกระนั้นท่านก็จักต้องไม่หยุดอยู่เพียงตรงนั้น ประหนึ่งถูกมนต์สะกดด้วยท่วงทำนองของไซเรนผู้เลอโฉม แต่จงพยายามตีความในความหมายที่สูงส่งกว่า ซึ่งเป็นสิ่งที่ข้าพเจ้าตั้งใจจะกล่าวถึงในความเบิกบานแห่งดวงใจ ท่านเคยสะเดาะกลอนตู้เพื่อขโมยไวน์สักขวดหรือไม่? จงบอกข้าพเจ้าตามตรง และหากท่านเคยทำ จงหวนระลึกถึงสีหน้าของท่านในยามนั้น หรือท่านเคยเห็นสุนัขคาบกระดูกไขสันหลังไว้ในปากหรือไม่—สัตว์ที่เพลโตกล่าวไว้ในหนังสือเล่มที่ 2 ว่าด้วยสาธารณรัฐ (de Republica) ว่าเป็นสัตว์ที่มีความเป็นปรัชญาสูงที่สุดในบรรดาสัตว์ทั้งปวง?

หากท่านเคยเห็น ท่านคงสังเกตเห็นว่ามันเฝ้าระวังและระแวดระวังสิ่งนั้นด้วยความศรัทธาและรอบคอบเพียงใด มันรักษาไว้อย่างระมัดระวังเพียงไหน มันยึดถือไว้อย่างแรงกล้าเพียงใด มันแทะเป็นชิ้นๆ อย่างสุขุมเพียงใด มันหักกระดูกด้วยความเสน่หาเพียงใด และมันดูดกินด้วยความขยันขันแข็งเพียงใด ทั้งหมดนี้เพื่อสิ่งใด? อะไรขับเคลื่อนให้มันต้องลำบากถึงเพียงนี้? ความหวังในการตรากตรำของมันคืออะไร? มันคาดหวังจะเก็บเกี่ยวสิ่งใดจากสิ่งนี้? ไม่มีอะไรเลยนอกจากไขสันหลังเพียงเล็กน้อย

แต่มันเป็นความจริงที่ว่า สิ่งเล็กน้อยนี้มีรสชาติโอชะและเลิศล้ำยิ่งกว่าเนื้อชนิดอื่นในปริมาณมหาศาล เพราะไขสันหลัง (ดังที่กาเลนได้เป็นพยานไว้ใน 5. facult. nat. และ 11. de usu partium) คือสารอาหารที่ธรรมชาติรังสรรค์ขึ้นมาได้อย่างสมบูรณ์แบบที่สุด

ในการเลียนแบบสุนัขตัวนี้ เป็นการสมควรที่ท่านจักต้องฉลาดที่จะดมกลิ่น สัมผัส และเห็นคุณค่าของหนังสืออันงดงามและดีเลิศเหล่านี้ ซึ่งอัดแน่นไปด้วยมโนทัศน์อันสูงส่ง แม้ดูเหมือนจะเข้าถึงได้ง่ายในการแสวงหา แต่ในการครอบครองและเผชิญหน้านั้นกลับยากลำบากอยู่บ้าง และจากนั้น เช่นเดียวกับสุนัขตัวนั้น ท่านต้องใช้การอ่านอย่างอุตสาหะและการใคร่ครวญอย่างถี่ถ้วน เพื่อหักกระดูกและดูดเอาไขสันหลังออกมา—นั่นคือ ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของข้าพเจ้า หรือสิ่งที่ข้าพเจ้าตั้งใจจะสื่อผ่านสัญลักษณ์แบบพิทาโกรัสเหล่านี้ ด้วยความหวังอันมั่นคงว่า ในการทำเช่นนั้น ในท้ายที่สุดท่านจะบรรลุถึงความรอบรู้และความกล้าหาญจากการอ่านสิ่งเหล่านี้ เพราะในการพินิจพิเคราะห์บทนิพนธ์ฉบับนี้ ท่านจะได้พบกับรสชาติอีกรูปแบบหนึ่ง และหลักคำสอนที่มีการพิจารณาอันลึกซึ้งและซับซ้อนยิ่งกว่า ซึ่งจะเปิดเผยให้ท่านเห็นถึงศีลอันรุ่งโรจน์และความลี้ลับอันน่าสะพรึงกลัว ทั้งในส่วนที่เกี่ยวข้องกับศาสนาของท่าน ตลอดจนเรื่องของรัฐกิจและวิถีแห่งการดำเนินชีวิต

ท่านเชื่อด้วยมโนธรรมของท่านหรือไม่ว่า โฮเมอร์ ในขณะที่กำลังรจนาอิเลียดและโอดิสซีย์ ได้มีความคิดถึงเรื่องอุปมานิทัศน์เหล่านั้น ซึ่งพลูตาร์ก, เฮราคลิเดส ปอนติกัส, ยูสทาธีอุส และคอร์นูตัส ได้เค้นออกมาจากเขา และซึ่งโปลิเชียนได้ขโมยต่อมาจากคนเหล่านั้นอีกที? หากท่านเชื่อเช่นนั้น ท่านก็ไม่ได้เข้าใกล้ความคิดของข้าพเจ้าเลยแม้แต่น้อย ซึ่งวินิจฉัยว่าโฮเมอร์ไม่ได้ฝันถึงสิ่งเหล่านั้นเลย เช่นเดียวกับที่โอวิดไม่ได้ฝันถึงศีลในพระวรสารในเรื่องเมตามอร์โฟซิส แม้ว่าจะมีพระในคราบคนตะกละ (Frere Lubin croquelardon) และพวกจอมฉกเบคอนตัวจริงที่อาจจะรับอาสาพิสูจน์เรื่องนี้ หากเขาได้พบกับคนโง่เขลาพอๆ กับตัวเขาเอง ซึ่งดังที่สุภาษิตว่าไว้ คือ ฝาที่คู่ควรกับหม้อใบนั้น

หากท่านไม่เชื่อถือในสิ่งนั้น แล้วเหตุใดท่านจึงไม่ทำเช่นเดียวกันกับพงศาวดารฉบับใหม่อันรื่นเริงของข้าเล่า? แม้ในยามที่ข้าบอกเล่าเรื่องราวเหล่านี้ ข้าก็มิได้คำนึงถึงผู้ใดนอกจากพวกท่าน ผู้ซึ่งอาจกำลังดื่มด่ำอยู่ในขณะที่ข้ากำลังเขียนเช่นกัน เพราะในการรังสรรค์หนังสืออันเลิศเลอเล่มนี้ ข้ามิเคยสูญเสียหรือสละเวลาใดๆ มากไปกว่าเวลาที่กำหนดไว้สำหรับการบำรุงกาย นั่นคือในขณะที่ข้ากำลังรับประทานอาหารและดื่มกิน และแท้จริงแล้ว นั่นคือชั่วโมงที่เหมาะสมและคู่ควรที่สุดในการเขียนถึงเรื่องราวอันสูงส่งและศาสตร์อันลึกล้ำเหล่านี้ ดังที่โฮเมอร์ ผู้เป็นแบบอย่างของเหล่านักภาษาศาสตร์ทั้งปวงทราบดี และเอนเนียส บิดาแห่งกวีละติน ดังที่โฮเรซเรียกขานเขา แม้จะมีเจ้าคนปลิ้นปล้อนบางคนกล่าวอ้างว่า บทกวีของเขานั้นมีกลิ่นเหล้าแรงกว่ากลิ่นน้ำมันก็ตาม

เจ้าพวกสวะหรือพวกหิวโหยที่เพิ่งเริ่มอ่านหนังสือของข้ากล่าวเช่นนั้น แต่ช่างหัวมันเถิด กลิ่นหอมของเหล้านั้น โอ้ ช่างประณีต รื่นรมย์ สนุกสนาน (Riant, priant, friant.) เลิศเลอ และโอชะเพียงใด เมื่อเทียบกับกลิ่นน้ำมันนั่น! และข้าจะภาคภูมิใจยิ่งนักหากมีผู้กล่าวถึงข้าว่า ข้าใช้จ่ายกับเหล้ามากกว่าน้ำมัน เช่นเดียวกับที่เดมอสเทเนสเคยทำ เมื่อมีผู้บอกเขาว่าค่าใช้จ่ายด้านน้ำมันของเขานั้นมากกว่าค่าเหล้า ข้าถือเป็นเกียรติและคำชมเชยอย่างแท้จริงที่ถูกเรียกขานและเลื่องลือว่าเป็น กวอลเตอร์ผู้รื่นเริง และ โรบิน กู้ดเฟลโลว์ เพราะภายใต้ชื่อนี้ ข้าจึงเป็นที่ต้อนรับในทุกวงสังคมชั้นเลิศของเหล่าแพนทากรูเอลลิสต์ ครั้งหนึ่งเดมอสเทเนสถูกเจ้าคนขี้อิจฉาและบึ้งตึงด่าทอว่า สุนทรพจน์ของเขามีกลิ่นเหมือนผ้าเช็ดหรือผ้าห่อภาชนะใส่น้ำมันที่โสโครกและสกปรก

ด้วยเหตุนี้ ขอให้ท่านตีความการกระทำและคำพูดทั้งปวงของข้าในความหมายที่สมบูรณ์ที่สุด จงเคารพสมองอันเหมือนก้อนชีสที่ป้อนเรื่องราวอันเพ้อฝันและความรื่นเริงเล็กน้อยเหล่านี้แก่ท่าน และจงทำทุกวิถีทางเพื่อให้ข้ามีความสุขอยู่เสมอ จงร่าเริงเถิดเหล่าพรรคพวกของข้า จงชูใจให้เบิกบาน และอ่านส่วนที่เหลือด้วยความรื่นเริง พร้อมด้วยความสบายกายและประโยชน์ต่อร่างกายของท่าน แต่ฟังนะ เจ้าพวกหัวแข็ง เจ้าพวกโง่เง่า หรือมิเช่นนั้นก็ขอให้ปีศาจเอาตัวพวกท่านไป จงจำไว้ว่าให้ดื่มอวยพรให้ข้าเพื่อเป็นการตอบแทน และข้าจะดื่มตอบพวกท่านในทันที Tout ares-metys

ราบิเลส์ ถึง ผู้อ่าน

มิตรสหายเอ๋ย ผู้อ่านหนังสือเล่มนี้

โปรดอย่าขุ่นเคือง ในยามที่ท่านพินิจพิเคราะห์

จงสลัดทิ้งซึ่งความชิงชังอันเสื่อมทรามทั้งปวง

เพราะหนังสือเล่มนี้ไม่มีความชั่วร้าย หรือสิ่งมลทินใดๆ

เป็นความจริงที่มันมิได้มอบสิ่งใดที่มีคุณค่าแก่ท่าน

เว้นเสียแต่ในแง่ของความสำราญ

ดังนั้น เมื่อคำนึงว่าความโศกเศร้าอาจกัดกินจิตใจท่านเพียงใด

ข้าจึงมิอาจหาหัวข้อใดที่เหมาะสมไปกว่านี้

ความสุขเพียงนิ้วเดียว ย่อมเหนือกว่าความทุกข์หนึ่งคืบ

เพราะการหัวเราะ คือธรรมชาติที่คู่ควรกับมนุษย์