บทที่ 17: หมู่เกาะปะการัง

โอโมโอ: การผจญภัยในทะเลใต้

เฮอร์แมน เมลวิลล์

หลังจากออกจากหมู่เกาะมาร์เคซัส เราล่องเรือไปทางทิศตะวันตกไกลเพียงใด หรือละติจูดและลองจิจูดของเราในเวลาใดเวลาหนึ่งเป็นเท่าใด หรือเราเดินทางไปกี่ลีกในการมุ่งหน้าสู่ตาฮิติ สิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องที่ข้าพเจ้าเสียใจที่จะต้องบอกว่า ไม่สามารถให้ข้อมูลที่แม่นยำแก่ผู้อ่านได้ เจอร์มินในฐานะต้นหนเป็นผู้บันทึกการคำนวณการเดินเรือ และดังที่เคยเปรยไว้ก่อนหน้านี้ เขาเก็บข้อมูลทั้งหมดไว้กับตัวเพียงผู้เดียว เมื่อถึงเวลาเที่ยง เขาจะนำควอดรันต์ซึ่งเป็นเครื่องมือวัดมุมที่เก่าและขึ้นสนิมออกมา มันมีรูปลักษณ์ประหลาดเสียจนดูเหมือนเป็นของนักโหราศาสตร์

บางครั้ง เมื่อเขามึนเมาจากการดื่มสุรา เขาก็จะเดินโซเซไปทั่วดาดฟ้าเรือ เอาเครื่องมือจ่อที่ตา พลางกวาดสายตามองหาดวงอาทิตย์—ปรากฏการณ์ที่ผู้สังเกตการณ์ที่มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ย่อมมองเห็นได้ว่าอยู่เหนือศีรษะพอดี ข้าพเจ้าไม่อาจบอกได้เลยว่าในบางโอกาสเขามีวิธีจัดการอย่างไรในการกำหนดละติจูด ส่วนลองจิจูดนั้น เขาคงจะได้มาจากการใช้กฎเลขสาม หรือไม่ก็คงเป็นการดลใจเป็นพิเศษ มิใช่ว่านาฬิกาโครโนมิเตอร์ในห้องพักจะเชื่อถือไม่ได้ หรือทำงานผิดปกติแต่อย่างใด ตรงกันข้าม มันหยุดนิ่งสนิท และด้วยเหตุนั้น เวลามาตรฐานกรีนิชที่แท้จริง—อย่างน้อยก็ในช่วงเวลาที่มันหยุดเดิน—จึงถูกรักษาไว้ได้อย่างแม่นยำถึงระดับวินาที

อย่างไรก็ตาม นอกจาก “การคำนวณระยะทางโดยประมาณ” แล้ว ต้นหนยังแสร้งทำเป็นตรวจสอบระยะห่างจากระฆังโบวเบลส์ด้วยการสังเกตดวงจันทร์เป็นครั้งคราว ข้าพเจ้าเชื่อว่าสิ่งนี้คือการใช้เครื่องมือที่เหมาะสมเพื่อหาระยะห่างเชิงมุมระหว่างดวงจันทร์กับดาวดวงใดดวงหนึ่ง โดยทั่วไปการดำเนินการนี้ต้องใช้ผู้สังเกตการณ์สองคนในการวัดมุมในเวลาเดียวกัน

ทว่า แม้จะคิดได้ว่าต้นหนเพียงคนเดียวอาจเหมาะสมกับงานนี้ เพราะเขามักจะมองเห็นสิ่งต่างๆ เป็นสองเท่า แต่โดยปกติแล้วคุณหมอก็มักถูกเรียกมาเพื่อทำหน้าที่เป็นเหมือนควอดรันต์ตัวที่สองให้กับตัวแรกของเจอร์มิน และด้วยท่าทางลนลานของทั้งคู่ พวกเขามักจะสร้างความบันเทิงได้ไม่น้อย ความพยายามอันสั่นเทาของต้นหนในการปรับเครื่องมือให้ตรงกับดาวที่เขากำลังตามหานั้นช่างน่าขันยิ่งนัก สำหรับตัวข้าพเจ้าเอง เมื่อเขามองเห็นดาวดวงนั้นแล้ว ข้าพเจ้าแทบไม่รู้เลยว่าเขาแยกมันออกจากฝูงดาวที่หมุนวนอยู่ในสมองของเขาได้อย่างไร

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะด้วยวิธีใดก็ตาม เขาก็นำทางเราล่วงหน้าไปได้ และก่อนจะผ่านไปหลายวัน ลูกเรือคนหนึ่งที่ถูกส่งขึ้นไปซ่อมรอยขาดของใบเรือหน้าบน ก็โยนหมวกขึ้นไปในอากาศและตะโกนก้องว่า “แผ่นดินอยู่โน่น!”

มันคือแผ่นดินจริงๆ แต่เป็นส่วนไหนของทะเลใต้นั้น มีเพียงเจอร์มินเท่านั้นที่รู้ และบางคนก็สงสัยว่าแม้แต่เขาก็อาจไม่รู้ ทว่าทันทีที่มีการประกาศ เขาก็วิ่งขึ้นมาบนดาดฟ้าพร้อมกล้องส่องทางไกลในมือ และเมื่อทาบกล้องเข้ากับตา เขาก็หันกลับมาด้วยท่าทางของคนที่ได้รับคำยืนยันอย่างปราศจากข้อสงสัยในสิ่งที่เขามั่นใจอยู่ก่อนแล้ว แผ่นดินแห่งนั้นคือที่ที่เขามุ่งหน้ามาอย่างแม่นยำ และหากลมเป็นใจ ในเวลาไม่ถึงยี่สิบสี่ชั่วโมง เราก็จะเห็นตาฮิติ สิ่งที่เขาพูดนั้นเป็นความจริง

เกาะแห่งนั้นกลายเป็นหนึ่งในหมู่เกาะโพโมตู หรือกลุ่มเกาะต่ำ—ซึ่งบางครั้งเรียกว่าหมู่เกาะปะการัง—ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นเกาะที่โดดเด่นและน่าสนใจที่สุดในมหาสมุทรแปซิฟิก เนื่องจากตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของตาฮิติ เกาะที่ใกล้ที่สุดจึงใช้เวลาล่องเรือเพียงวันเดียวก็ถึงที่นั่น

เกาะเหล่านี้มีจำนวนมากมายมหาศาล ส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก เตี้ย และราบเรียบ บางแห่งมีป่าไม้ แต่ทุกแห่งล้วนปกคลุมด้วยความเขียวขจี หลายเกาะมีรูปทรงเสี้ยวจันทร์ บางเกาะมีรูปร่างคล้ายเกือกม้า ซึ่งอย่างหลังนี้เป็นเพียงวงดินแคบๆ ที่ล้อมรอบลากูนอันราบเรียบ โดยมีทางออกสู่ทะเลเพียงช่องเดียว ลากูนบางแห่งซึ่งกล่าวกันว่ามีทางระบายน้ำใต้ดินนั้นไม่มีทางออกที่มองเห็นได้ ในกรณีเช่นนี้ เกาะที่ล้อมรอบจึงเป็นดั่งแถบมรกตที่สมบูรณ์ ส่วนลากูนอื่นๆ ถูกโอบล้อมด้วยเกาะเล็กๆ สีเขียวจำนวนมากที่ตั้งอยู่ใกล้ชิดกัน

ต้นกำเนิดของหมู่เกาะทั้งหมดนี้โดยทั่วไปเชื่อว่าเกิดจากแมลงปะการัง

ตามความเห็นของนักธรรมชาติวิทยาบางท่าน สิ่งมีชีวิตตัวจ้อยที่น่ามหัศจรรย์นี้ เริ่มสร้างสิ่งก่อสร้างของมันขึ้นจากก้นทะเล และหลังจากเวลาผ่านไปหลายศตวรรษ มันก็สร้างสูงขึ้นมาจนถึงผิวน้ำซึ่งเป็นจุดที่การทำงานของมันสิ้นสุดลง ณ ที่นี้ ความไม่ราบเรียบของปะการังได้ดักจับสิ่งลอยน้ำทุกชนิด จนกระทั่งเวลาผ่านไปจึงกลายเป็นดิน ซึ่งเมล็ดพันธุ์ที่นกนำพามาตกไว้ได้งอกเงยและปกคลุมพื้นที่ทั้งหมดด้วยพืชพรรณ ทั่วทั้งหมู่เกาะนี้มีโครงสร้างปะการังเปล่าเปลือยที่แยกตัวเป็นเอกเทศจำนวนนับไม่ถ้วนปรากฏให้เห็น

ราวกับว่าพวกมันเพิ่งโผล่พ้นมหาสมุทรขึ้นมา สิ่งเหล่านี้ดูเหมือนจะเป็นเกาะที่อยู่ในกระบวนการสร้างสรรค์ หรืออย่างน้อยที่สุด เมื่อได้เห็นแล้ว ผู้พบเห็นย่อมอดไม่ได้ที่จะสรุปเช่นนั้น

เท่าที่ข้าพเจ้ารู้ มีต้นสาเกเพียงไม่กี่ต้นในทุกส่วนของกลุ่มเกาะโพโมตู ในหลายแห่งแม้แต่ต้นมะพร้าวก็ไม่เติบโต ทว่าในบางแห่งกลับเจริญงอกงามอย่างยิ่ง ด้วยเหตุนี้ เกาะบางแห่งจึงไม่มีผู้อยู่อาศัยเลย บางแห่งมีเพียงครอบครัวเดียวที่อาศัยอยู่ และไม่มีที่ใดเลยที่มีประชากรจำนวนมาก ในบางแง่มุม ชาวพื้นเมืองที่นี่มีความคล้ายคลึงกับชาวตาฮิติ และภาษาก็มีความคล้ายกันมาก ส่วนผู้คนที่อาศัยอยู่ในกลุ่มเกาะทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นกลุ่มที่แทบไม่มีใครรู้จักมากนักนั้น มีชื่อเสียงฉาวโฉ่ในเรื่องการกินเนื้อมนุษย์ ด้วยเหตุนี้ ความโอบอ้อมอารีของพวกเขาจึงไม่ค่อยถูกทดสอบโดยเหล่านักเดินเรือนัก

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มิชชันนารีจากกลุ่มเกาะโซไซตี้ได้เข้ามาตั้งรกรากในหมู่เกาะลีวอร์ด ซึ่งชาวพื้นเมืองที่นั่นปฏิบัติต่อพวกเขาอย่างมีไมตรีจิต อันที่จริง ในนามแล้ว ผู้คนจำนวนมากในปัจจุบันได้กลายเป็นคริสต์ศาสนิกชน และด้วยอิทธิพลทางการเมืองของผู้สอนศาสนา ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเมื่อไม่นานมานี้ พวกเขาได้เข้ามาอยู่ภายใต้การปกครองของพระนางโพมาเร ราชินีแห่งตาฮิติ ซึ่งเป็นเกาะที่พวกเขามีการติดต่อสัมพันธ์กันอย่างมากเสมอมา

เกาะปะการังเหล่านี้ส่วนใหญ่ถูกเยี่ยมเยือนโดยชาวประมงหอยมุก ผู้ซึ่งเดินทางมาด้วยเรือสคูนเนอร์ลำเล็กที่บรรทุกลูกเรือไม่เกินห้าหรือหกคน

เป็นเวลานานที่ธุรกิจนี้ถูกผูกขาดโดย เมเรนฮาวท์ กงสุลฝรั่งเศสประจำตาฮิติ แต่โดยกำเนิดเป็นชาวดัตช์ ซึ่งกล่าวกันว่าในปีเดียวเขาสามารถส่งออกหอยมุกมูลค่าห้าหมื่นดอลลาร์ไปยังฝรั่งเศส หอยนางรมถูกพบในลากูนและตามแนวปะการัง และชาวพื้นเมืองจะถูกจ้างให้ดำน้ำลงไปเก็บหอยเหล่านั้น โดยได้รับค่าตอบแทนเพียงหกตะปูต่อวัน หรืออาจน้อยกว่านั้น

นอกจากนี้ยังมีการสกัดน้ำมันมะพร้าวจำนวนมากในหลายพื้นที่ เกาะที่ไม่มีผู้อยู่อาศัยบางแห่งปกคลุมด้วยป่ามะพร้าวทึบ และลูกมะพร้าวที่ไม่มีใครเก็บซึ่งร่วงหล่นลงมาปีแล้วปีเล่า กองทับถมอยู่บนพื้นดินในปริมาณที่เหลือเชื่อ ชายสองสามคนพร้อมอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการสกัดน้ำมัน จะสามารถผลิตน้ำมันได้มากพอที่จะบรรทุกเต็มเรือแคนูทะเลลำใหญ่ได้ภายในเวลาเพียงหนึ่งหรือสองสัปดาห์

เฮอร์มัน เมลวิลล์

น้ำมันมะพร้าวถูกผลิตขึ้นในหลายพื้นที่ของทะเลใต้ และเป็นส่วนสำคัญในการค้าขายกับเรือสินค้า มีปริมาณไม่น้อยที่ถูกส่งออกจากหมู่เกาะโซไซตี้ไปยังซิดนีย์ในแต่ละปี น้ำมันนี้ใช้สำหรับตะเกียงและเครื่องจักร เนื่องจากมีราคาถูกกว่าน้ำมันวาฬสเปิร์ม และมีคุณภาพดีกว่าน้ำมันวาลไรท์สำหรับทั้งสองวัตถุประสงค์ พวกเขาบรรจุมันไว้ในกระบอกไม้ไผ่ขนาดใหญ่ ยาวหกหรือแปดฟุต และสิ่งเหล่านี้ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนของตาฮิติ

กลับมาที่เรื่องของเรือ ลมเริ่มสงบลง ยามเย็นจึงมาเยือนก่อนที่เราจะเข้าใกล้เกาะ แต่เรามองเห็นเกาะนั้นได้ตลอดทั้งบ่าย

มันเป็นเกาะเล็กและกลม มีพื้นราบเรียบเนียนราวกับเคลือบเงา ปราศจากต้นไม้ และดูเหมือนจะสูงจากระดับน้ำไม่ถึงสี่ฟุต ถัดออกไปเป็นเกาะอีกแห่งที่ใหญ่กว่า ซึ่งแสงอาทิตย์อัสดงในเขตร้อนกำลังสาดทอความรุ่งโรจน์ลงมา ย้อมท้องฟ้าส่วนนั้นให้กลายเป็นสีระเรื่อ และทำให้มันลุกโชนราวกับหน้าต่างโอเรียลยักษ์ที่ถูกย้อมสีและส่องสว่าง

ลมสินค้าแทบจะไม่สามารถเติมเต็มใบเรือที่อ่อนระทวยของเราได้ อากาศนั้นเฉื่อยชาและอบอวลไปด้วยกลิ่นหอมของพุ่มไม้ดอกแปลกตาเป็นพันชนิด เมื่อสูดดมเข้าไป ผู้ป่วยคนหนึ่งซึ่งเพิ่งแสดงอาการของโรคลักปิดลักเปิดก็ร้องออกมาด้วยความเจ็บปวด และถูกหามลงไปด้านล่าง นี่ไม่ใช่ผลกระทบที่ผิดปกติในกรณีเช่นนี้

เราล่องต่อไปในระยะที่น้อยกว่าหนึ่งสายเคเบิลจากชายฝั่ง ซึ่งล้อมรอบด้วยฟองคลื่นที่ทอประกายระยิบระยับไปทั่ว ภายในนั้นมีลากูนสีน้ำเงินที่สงบนิ่งซุกตัวอยู่ ไม่เห็นสิ่งมีชีวิตใดๆ และเท่าที่เราทราบ เราอาจเป็นมนุษย์กลุ่มแรกที่เคยได้เห็นสถานที่แห่งนี้ ความคิดนี้กระตุ้นจินตนาการให้โลดแล่น และข้าพเจ้าอดไม่ได้ที่จะฝันถึงถ้ำและโถงทางเดินที่ไม่มีที่สิ้นสุด ซึ่งลึกลงไปเกินกว่าที่ลูกดิ่งของกะลาสีจะหยั่งถึง

และมีรูปร่างประหลาดใดบ้างที่ซ่อนตัวอยู่ที่นั่น! ลองนึกถึงสิ่งมีชีวิตที่มีส่วนโค้งมนเหล่านั้น เหล่านางเงือกที่ไล่กวดกันเข้าออกในช่องปะการัง และปล่อยให้เส้นผมยาวสลวยของพวกนางพันติดกับกิ่งก้านของปะการัง!