ว่าด้วยคดีเดรฟัส

“ข้าเห็นในหนังสือพิมพ์” มิสเตอร์ดูลีย์กล่าว “ว่าพันเอกฮินเนอรี่ คนที่ส่งกัปตันเดรฟัสเพื่อนข้าเข้ากรงนั้นย้ายไปแล้ว ข้าเดาว่าคราวนี้พวกเขาคงจะให้การพิจารณาคดีกัปตันใหม่อีกรอบ”

“ผมหวังว่าพวกเขาจะไม่ทำนะ” มิสเตอร์เฮนเนสซีกล่าว “ผมไม่รู้อะไรเกี่ยวกับเรื่องนี้หรอก แต่ผมคิดว่าเขาผิด เขาเป็นยิว”

“เอาเถอะ” มิสเตอร์ดูลีย์ว่า “ความคิดเห็นของเจ้าในเรื่องนี้ก็น่าสนใจดี แต่มันไม่ได้เป็นข้อสรุป เหมือนที่ดอร์ซีย์เคยบอกกับเจ้าคนโปแลนด์ที่คิดว่าตัวเองจะเอาชนะเขาได้ เจ้ามีสิทธิ์ที่จะมีความเห็น และเจ้าก็จะยึดถือมันไว้ไม่ว่าเจ้าจะมีสิทธิ์ในความเห็นนั้นหรือไม่ก็ตาม เช่นเดียวกับพลเมืองส่วนใหญ่ของเจ้าที่เริ่มต้นด้วยความไม่ลำเอียง คือเจ้าไม่รู้อะไรเกี่ยวกับคดีนี้เลย ถ้าเจ้ารู้อะไรสักอย่าง เจ้าคงไม่มีความเห็นเอนเอียงไปทางใดทางหนึ่งหรอก ตั้งแต่ข้าเกิดมาไม่เคยมีเรื่องไหนที่ชาวอเมริกันจะมั่นใจได้เท่ากับที่พวกเขามั่นใจในคดีเดรฟัส ชาวฝรั่งเศสเองยังไม่มั่นใจขนาดนั้น

แต่ไม่มีตำรวจคนไหนในประเทศนี้ที่ไม่สามารถบอกเจ้าได้ว่าเดรฟัสอยู่ที่ไหนในตอนที่พบศพของหญิงสาวผู้เคราะห์ร้าย นั่นเป็นเพราะการพิจารณาคดีนั้นเป็นความลับ หากเป็นการพิจารณาคดีแบบเปิด และเจ้าได้ฟังคำให้การ ได้รู้ภาษา และได้เห็นตู้เซฟหลังจากที่มันถูกระเบิดเปิดออก เจ้าคงจะงุนงง และไม่สนใจแม้แต่น้อยว่าเดรฟัสจะเปลือยกายอยู่ในกรง หรือกำลังจิบน้ำชากับลุงของเขาที่เบนนี บรีธ คลับ”

“ข้ายังไม่ได้ตัดสินใจเลยว่าท่านกัปตันเป็นคนยิงหรือเปล่า เขาอยู่ในละแวกนั้นตอนที่ไฟเริ่มลุกโชนจริงๆ และตำรวจก็ขุดเจอท่อตะกั่วตั้งเยอะแยะในสวนหลังบ้านเขา แต่มันเป็นคนละเรื่องกันระหว่างการสงสัยว่าใครสักคนทำเรื่องแบบนั้น กับการพิสูจน์ว่าเขาไม่ได้ทำ โซลาเพื่อนข้าคิดว่าเขาบริสุทธิ์ และเขาก็อาละวาดใหญ่โตในตอนพิจารณาคดี พอผู้พิพากษาขึ้นนั่งบนบัลลังก์และเปิดศาล โซลาก็นั่งอยู่ข้างล่างกับพวกทนาย ‘เรามาเริ่มกันเถอะ’ ผู้พิพากษาผู้เที่ยงธรรมและใจกว้างกล่าว ‘เริ่มการพิจารณาคดีของกัปตันเดรย์ฟุส สัตว์ประหลาดที่ชั่วช้า’

เขาว่าอย่างนั้น ทันใดนั้นโซลาก็กระโดดพรวดขึ้นมาแล้วพูดเป็นภาษาฝรั่งเศสว่า ‘จาคุส’ ซึ่งมันเป็นคำที่หยาบคายชะมัดที่จะพูดกับใครสักคน แล้วพวกเขาก็โยนเขาออกไป ‘ท่านผู้พิพากษา’ ทนายจำเลยกล่าว ‘และท่านคณะลูกขุน’ เขาว่า ‘แกมันคนโกหก’ ผู้พิพากษาตอกกลับ ‘กัปตัน แกมีความผิด และแกก็รู้ดี’ เขาว่า ‘คำตัดสินของศาลคือให้จับแกใส่กรง แล้วส่งไปยังเกาะของปีศาจตลอดชีวิต’ เขาว่า ‘เอาล่ะ เรามาเริ่มฟังคำให้การกันต่อ’ เขาว่า ‘เรียกพยานทุกคนมาพร้อมกันให้หมด’ เขาว่า ‘แล้วปล่อยให้พวกเขาซัดกันให้เต็มที่บนพื้นศาลนี่แหละ’ เขาว่า ถึงตอนนี้โซลากลับมาแล้ว เขากระโดดขึ้นมาแล้วพูดว่า ‘จาคุส’ แล้วพวกเขาก็โยนเขาออกไปอีก

‘ก่อนที่เราจะไปไกลกว่านี้’ ทนายจำเลยกล่าว ‘ข้าขอแจ้งให้ทราบว่า เมื่อการพิจารณาคดีนี้สิ้นสุดลง ข้าตั้งใจจะรออยู่ข้างนอก แล้วจะทุบศาลอันทรงเกียรติแห่งนี้ให้แบนเป็นออมเล็ตเลย’ เขาว่า ‘ข้าขอจบคำกล่าวเพียงเท่านี้’ เขาว่า ‘ศาล’ ผู้พิพากษากล่าว ‘พร้อมเสมอที่จะปกป้องเกียรติยศของฝรั่งเศส และหากท่านทนายผู้ทรงความรู้จะยินยอม’ เขาว่า ‘ก้าวขึ้นมาตรงนี้สักครู่’ เขาว่า ‘ศาลจะบีบคอท่านให้ดิ้นพล่านจนไม่มีทางรอดเลย’ เขาว่า ‘อา!’ เขาว่า ‘นั่นไง แพท เดอะ แคลม เพื่อนเก่าข้า’ เขาว่า ‘แพท แกรู้อะไรเกี่ยวกับคดีนี้บ้าง’

เขาว่า ‘ไม่ใช่ธุระของแก’ แพทตอบ ‘ตอบได้สมกับเป็นลูกผู้ชายและทหารจริงๆ’ ศาลว่า ‘จาคุส’ โซลาตะโกนมาจากประตู แล้วพวกเขาก็โยนเขาออกไป ‘เรียกพันเอกฮินเนอรีมา’ ศาลสั่ง ‘เขาปฏิเสธที่จะตอบ’ ‘ดี คดีนี้ชัดเจนแล้ว กัปตันปลอมพินัยกรรม ศาลขอปิดการพิจารณาเพื่อไปเล่นกอล์ฟ และให้นายทหารระดับสูงของกองทัพทุกคนที่ยังไม่ถูกไล่ออก ให้ไปรวมตัวกันในคุกแล้วฆ่าตัวตายซะ’ เขาว่า ‘จาคุส’ โซลาตะโกน แล้ววิ่งหนีเข้าป่าไปโดยมีเพื่อนบรรณาธิการไล่ตามหลัง ตอนนี้เขาคงหนีไปอยู่ที่ไหนสักแห่งในรถลาก ตะโกนคำว่า ‘จาคุส’ ใส่ทุกคนที่เดินผ่าน ยอมเป็นมรณสักขีเพื่อประเทศชาติ และเขียนบทความเกี่ยวกับเรื่องนี้เป็นครั้งคราว

นั่นคือทั้งหมดที่ข้ารู้เกี่ยวกับคดีของกัปตันเดรย์ฟุส และนั่นคือทั้งหมดที่ใครก็ตามจะรู้ได้ แกเองก็ไม่รู้เรื่องเลยจนกระทั่งข้าบอก ฮินนิสซี ข้าก็ไม่รู้เหมือนกันว่ากัปตันขโมยหมาไปหรือเปล่า”

“แล้วเขาถูกตั้งข้อหาอะไรกันแน่?” คุณเฮนเนสซีถามด้วยความงุนงง

“ข้าไม่มีวันบอกแกหรอก” คุณดูลีย์กล่าว “ขอมากเกินไปแล้ว”

“เอาเถอะ ยังไงเขาก็มีความผิด พนันได้เลย” คุณเฮนเนสซีว่า