ว่าด้วยการแสวงหาทองคำ

“คุณครับ” มิสเตอร์เฮนเนสซี่กล่าว “อะแลสกาเนี่ยเป็นที่ที่ยอดเยี่ยมจริงๆ ผมเคยคิดว่ามันไม่มีอะไรเลยนอกจากภูเขาน้ำแข็งที่มีแมวน้ำเกาะอยู่ไม่กี่ตัว กับพวกนักการเมืองจากโอไฮโอสักร้อยสองร้อยคนที่ตายไม่ได้เพราะติดสนธิสัญญาปารีส แต่ที่นี่เขาบอกผมว่ามันเต็มไปด้วยทองคำจนล้นเลยทีเดียว แค่คนเราเดินสะดุดพื้นดิน ก็เหมือนเปิดปากเหมืองทองได้แล้ว นอนหลับไปตอนกลางคืน ตื่นมาอีกทีทองคำก็อุดเต็มซอกฟัน”

“ใช่” มิสเตอร์ดูลีย์ว่า “ลูกชายของแคลนซีแวะมาที่นี่เมื่อเช้า เขาบอกว่าเพื่อนของเขาไปนอนกลางแจ้งคืนหนึ่ง พอตื่นขึ้นมา กางเกงของเขาก็มีค่าทองคำสี่ออนซ์ต่อปอนด์ และหนวดเคราของเขาก็ร่อนทองได้เงินสุทธิถึงสามสิบดอลลาร์”

“ถ้าผมยังเป็นหนุ่มและไม่ได้ถูกผูกมัดอยู่ที่นี่” มิสเตอร์เฮนเนสซี่กล่าว “ผมจะไปที่นั่นจริงๆ นะ”

“ข้าไม่ไปหรอก” มิสเตอร์ดูลีย์ตอบ “ตอนข้ายังเป็นหนุ่มอยู่ที่บ้านเกิด เราก็ได้ยินเรื่องแบบนี้เกี่ยวกับอเมริกาเหมือนกัน เราเคยนั่งล้อมกองไฟตอนกลางคืน เตะขาเปล่าๆ ไปบนพื้น แล้วฝันว่าอยากไปอยู่นิวยอร์ก ที่ซึ่งขอแค่ถือหมวกไว้เฉยๆ เหรียญทองกิเนียก็จะร่วงลงมาเอง และพอข้าโตเป็นผู้ใหญ่ ข้าก็ข้ามน้ำข้ามทะเลมาที่นี่พร้อมกับแฮมหนึ่งชิ้นและถุงข้าวโอ๊ต มั่นใจว่าภายในหนึ่งปีข้าจะมีเงินพอที่จะขับรถของตัวเอง เหมือนที่ข้ามั่นใจว่าชื่อของข้าคือมาร์ติน ดูลีย์ นั่นแหละ มันช่างดูง่ายดายเหลือเกิน

“แต่ให้ตายเถอะ พอข้าอยู่ที่นี่ได้อาทิตย์เดียว ข้าก็เห็นว่าใต้ทางเท้ามันไม่มีอะไรเลยนอกจากโคลน—ข้ารู้ซึ้งเรื่องนี้ผ่านการใช้จอบขุดดินแลกเงินสิบชิลลิงต่อวัน—และข้าก็ได้รู้ว่า ถึงแม้จะมีทองคำอยู่มากมาย แต่คนที่ครอบครองมันก็ถูกทองคำแช่แข็งไว้จนดิ้นไม่หลุด ข้าจึงมุ่งหน้าไปทางตะวันตกเพื่อตามหาเหมืองต่อ เหมืองเดียวที่ข้าขุดเจอที่พิตต์สเบิร์กคือรูท่อระบายน้ำ ข้าทำมันสำเร็จ ได้เงินเจ็ดชิลลิงต่อวัน เมืองเล็กกว่านิวยอร์ก แต่ค่าครองชีพถูกกว่า โดยเฉพาะเหล้าไรย์มอนกะฮีลาที่ราคาห้าเหรียญต่อแก้ว แค่เอามือโอบรอบแก้วไว้ก็พอ

“ข้ายังคงฝันถึงทองคำ จึงเดินทางลงไปที่เซนต์ลูอิส สิ่งที่ใกล้เคียงกับความร่ำรวยที่สุดที่ข้าเจอที่นั่น คือการพบเหรียญควอเตอร์เหรียญหนึ่งบนถนน ขณะที่ข้าโน้มตัวข้ามแผงบังม้าของรถม้าเพื่อจะฟาดเจ้าล่อ พอข้าไปถึงชิคาโก ข้าก็มองหาเหมืองทอง ที่นั่นมีพวกอินเดียนแดงอยู่ แต่ข้าไม่เห็นเหมืองเลยสักแห่ง มีแต่โคลนที่ต้องตัก และรถลากที่ต้องขับ และเส้นทางที่ต้องเดินตรวจ ข้าเลือกขับรถลาก เพราะข้าไม่ได้เกิดมาเพื่อเป็นตำรวจ และข้าก็เบื่อการขุดดินเต็มทน ข้าขับรถลากแบบนั้นจนกระทั่งเริ่มทำธุรกิจของตัวเอง

“ประสบการณ์ของข้ากับเรื่องเหมืองทองคือ มันมักจะอยู่ที่เคาน์ตี้ถัดไปเสมอ ถ้าข้าไปอะแลสกา พวกเขาก็คงจะบอกข้าเรื่องการค้นพบทองในไซบีเรีย ดังนั้นข้าคิดว่าข้าจะอยู่ที่นี่แหละ อย่างไรเสียข้าก็เป็นคนรักเงินตรา และข้าก็พอใจแล้วถ้าได้เห็นทองคำปีละครั้ง เวลาที่ผู้มีหน้ามีตาในสังคมบางคนยิ้มกริ่มขณะอ่านหนังสือพิมพ์ ข้าคิดว่าทุกคนมีเหมืองทองอยู่ใต้ธรณีประตูบ้านตัวเอง หรืออย่างมากที่สุดก็อยู่ในกระเป๋าของเพื่อนบ้านนั่นแหละ”

“เอาเถอะ อย่างไรก็ดี” คุณเฮนเนสซี่กล่าว “ฉันอยากจะขุดดินขึ้นมา แล้วเจอทองสักตันอยู่ใต้เท้าเหลือเกิน”

“แล้วถ้าเจอขึ้นมาจริงๆ เธอจะทำอะไรล่ะ” คุณดูลีย์ถามย้ำ

“ฉัน… ฉันไม่รู้สิ” คุณเฮนเนสซี่ตอบ เพราะจินตนาการของเขายังไปไม่ถึงขั้นนั้น จากนั้นเมื่อตั้งสติได้ เขาก็อุทานด้วยความกระตือรือร้นว่า “ฉันจะลาออกจากงาน แล้วก็… แล้วก็ใช้ชีวิตให้สุขสบายเหมือนเจ้าชายเลย”

“ฉันจะบอกให้ว่าเธอจะทำอะไร” คุณดูลีย์กล่าว “เธอจะกลับมาที่นี่ แล้วเดินกร่างไปมาตามถนนโดยเอาหัวแม่มือยัดไว้ใต้รักแร้ เธอจะดื่มเหล้าจนเมามาย แล้วก็นั่งรถม้าเที่ยวเล่นไปตามถนน จากนั้นเธอก็จะซื้อเตียงพับกับเปียโน แล้วก็เปิดสำนักงานอสังหาริมทรัพย์ เธอจะถูกหลอกจนเปื่อยและเสียเงินไปตั้งมากมาย แล้วเธอก็จะเริ่มขี้เหนียว เธอจะตกอยู่ในความหวาดกลัวทั้งวันทั้งคืนว่าทรัพย์สมบัติจะหมดไป เธอจะสะดุ้งตื่นกลางดึกพร้อมกับฝันว่าตัวเองต้องกลับไปอยู่ในบ้านพักคนอนาถาเพราะเงินหายหมดแล้ว เธอจะได้เป็นประธานสมาคมการกุศล เธอต้องสวมรองเท้าเดินในบ้าน และเมียเธอก็จะลากเธอไปงานเลี้ยงและงานเต้นรำ เธอจะย้ายไปอยู่ที่ถนนมิชิแกน และจ้างคนขับรถที่จะแอบหัวเราะเยาะเธอ ลูกชายของเธอจะกลายเป็นพวกสำอางและละอายที่มีพ่ออย่างเธอ

ส่วนเธอก็ต้องคอยเลี้ยงดูผัวของลูกสาว เธอจะโกงค่าเช่าผู้เช่าและโกหกเรื่องภาษี เธอจะกลับไปเยี่ยมไอร์แลนด์แล้วทำตัวอวดดีใส่ไมค์ลูกพี่ลูกน้องของเธอ เธอจะกลายเป็นตาแก่ขี้เหนียวหน้าเลือดที่ไร้ศีลธรรม และพอเธอตายไป ทรัพย์สมบัติครึ่งหนึ่งของเธอก็คงต้องหมดไปกับค่าจัดงานศพเพื่อให้เธอไปสู่สุคติได้อย่างถูกต้อง ฉันไม่อยากให้เธอมาพูดกับฉันเลยนะเฮนเนสซี่ ถ้าวันหนึ่งเธอรวยขึ้นมา”

“ฉันจะไม่พูดด้วยเลย” คุณเฮนเนสซี่ตอบ