ตอนที่ 14

คุณสตัลลีบราส มิชชันนารีในไซบีเรีย ตอนนี้อยู่ที่นี่และกำลังเดินทางกลับอังกฤษพร้อมลูกชายสองคน เพื่อพาลูกๆ ไปเข้าโรงเรียนที่ให้การศึกษาได้ดีกว่าที่เขาจะสอนได้ในไซบีเรีย ผมได้พบเขาหลายครั้งและเคยฟังเขาเทศนาที่บ้านซาเรปตาครั้งหนึ่ง เขาเป็นคนฉลาด รอบรู้ และมีบุคลิกท่าทางคล้ายกับคุณสวอนมาก ซึ่งความคล้ายกันนี้อาจเป็นเพราะทั้งคู่ใช้ชีวิตอยู่ใต้ชายคาเดียวกันมานาน เพราะคนที่พูดคุยกันทุกวันมักจะซึมซับนิสัย วิธีการพูด และสีหน้าท่าทางของกันและกันโดยไม่รู้ตัว ส่วนลูกชายคนเล็กของคุณสตัลลีบราสซึ่งอายุเพียงสิบห้าปี ก็แสดงให้เห็นถึงพรสวรรค์ที่น่าจะช่วยงานมิชชันนารีตามที่ตั้งใจไว้ได้ดี

แต่ถ้าจะพูดถึงพรสวรรค์ที่เกินวัยจนน่าตกใจที่สุดเท่าที่ผมเคยเห็นหรือเคยได้ยินมา ต้องยกให้ขุนนางหนุ่มที่มาเยี่ยมผมทุกวัน เขาเป็นลูกชายคนโตของเคานต์เฟรโดร จอมพลแห่งราชสำนัก แม้อายุเพียงสิบสี่ปี แต่เขากลับพูดได้ถึงแปดภาษาอย่างคล่องแคล่ว เชี่ยวชาญภาษากรีกและละติน เป็นหนึ่งในนักวาดภาพที่เก่งที่สุดในรัสเซีย ทั้งยังมีความรู้ด้านฟิสิกส์ พฤกษศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และประวัติศาสตร์ และที่เหนือกว่านั้นคือเขามีน้ำเสียงที่ไพเราะที่สุดเท่าที่มนุษย์จะพึงมีได้ ราวกับเป็น พระกฤษณะ ที่กลับชาติมาเกิดอย่างน่าอัศจรรย์ แม้ว่าครอบครัวที่ผมสนิทสนมด้วยนี้จะนับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกก็ตาม

บางครั้งผมก็ไปร่วมพิธีที่โบสถ์อาร์เมเนียเพื่อฝึกฝนภาษาให้ชำนาญ และได้ทำความรู้จักกับผู้คนในชุมชนนั้นหลายคน ที่นี่มีชาวอาร์เมเนียที่ฉลาดและรอบรู้หลายท่าน โดยเฉพาะท่านหนึ่งที่ผมอยากกล่าวถึงเป็นพิเศษคือ คุณกูโดบาชอฟ สุภาพบุรุษอาวุโสผู้เป็นนักวิชาการด้านภาษาอาร์เมเนียที่เก่งที่สุดในปัจจุบัน ท่านกำลังจะตีพิมพ์ผลงานที่น่าจะเป็นประโยชน์ต่อเราอย่างมาก นั่นคือพจนานุกรมภาษาอาร์เมเนีย-รัสเซีย ซึ่งท่านใช้เวลาทำถึงสามสิบเจ็ดปี และจะเป็นตัวช่วยสำคัญสำหรับผู้ที่จะบรรณาธิการคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ฉบับภาษาอาร์เมเนียในอนาคต ผมขอยืนยันว่าในยุโรปนี้ นอกจากเวนิสแล้ว ไม่มีที่ไหนจะเอื้อต่อการบรรณาธิการคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ได้ดีไปกว่าเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กอีกแล้ว

ผมขอจบจดหมายเพียงเท่านี้ และขอยืนยันอีกครั้งว่าผมพร้อมที่จะทำทุกอย่างตามที่สมาคมต้องการ ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางไปยังกวางตุ้ง ปักกิ่ง หรือราชสำนักขององค์พระลามะผู้ยิ่งใหญ่ เพียงแค่แจ้งให้ทราบล่วงหน้า ผมขอฝากความเคารพไปยังคุณแบรนดรัมด้วย

ด้วยความเคารพอย่างสูง
จี. บอร์โรว์
ถึง คุณเจ. ทาร์น
(บันทึก: ได้รับเมื่อพฤษภาคม 1835)

เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก, 28 เมษายน 1835 [ปฏิทินแบบเก่า]

ผมส่งรายละเอียดค่าใช้จ่ายในการบรรณาธิการหนังสือ กิจการของอัครทูต และพระธรรมจดหมายเล่มแรกมาให้ท่าน พร้อมกันนี้ผมขอแจ้งว่าได้รับจดหมายของคุณแจ็คสันแล้ว ผมเสียใจที่มีข้อผิดพลาดเกิดขึ้น ซึ่งสาเหตุเกิดจากตอนที่ผมเขียนจดหมายฉบับก่อน ผมไม่สามารถตรวจสอบบัญชีครั้งก่อนได้ อย่างไรก็ตาม ตอนนี้ผมได้แก้ไขข้อผิดพลาดนั้นเรียบร้อยแล้ว

ผมขอแจ้งให้ทราบว่า ผมจำเป็นต้องสั่งกระดาษเพิ่มอีกประมาณหกสิบถึงเจ็ดสิบรีม เนื่องจากจำนวนที่มีอยู่ไม่เพียงพอต่อการทำงานให้เสร็จ ท่านจะเห็นเหตุผลในรายละเอียดบัญชีที่ผมส่งมาพร้อมกันนี้ ในพระธรรมจดหมายเล่มแรกมีทั้งหมดสี่สิบสามแผ่น และเล่มที่สองก็น่าจะมีจำนวนใกล้เคียงกัน ซึ่งความหนาของสองเล่มนี้จะเท่ากับสามส่วนของเล่มก่อนๆ ในเดือนที่ผ่านมาผมประสบปัญหาในการคุมช่างพิมพ์ให้ทำงานได้ต่อเนื่องเพราะติดช่วงเทศกาล แต่ผมก็ยินดีที่จะบอกว่าผมสามารถได้งานออกมาหกแผ่นในทุกสัปดาห์

ผมได้รับจดหมายจากศาสนาจารย์จาวิตต์แล้ว และจะเขียนตอบกลับท่านในอีกไม่กี่วันข้างหน้า

จอร์จ บอร์โรว์
ถึง ศาสนาจารย์ เจ. จาวิตต์
(บันทึก: ได้รับเมื่อ 1 มิถุนายน 1835)

3 พฤษภาคม 1835 [ปฏิทินแบบเก่า], เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก

เรียน ศาสนาจารย์ที่เคารพ
ผมเขียนจดหมายฉบับนี้มาอย่างเร่งด่วนเพื่อแจ้งให้ท่านทราบว่า ผมไม่สามารถขอหนังสือเดินทางไปไซบีเรียได้ เว้นแต่จะมีเงื่อนไขว่าห้ามนำคัมภีร์ไบเบิลภาษาแมนจูติดตัวไปแม้แต่เล่มเดียว เนื่องจากรัฐบาลรัสเซียต้องการรักษาความสัมพันธ์อันดีกับจีน จึงไม่ต้องการสนับสนุนโครงการใดๆ ที่อาจทำให้ทางจีนไม่พอใจ ดังนั้น โปรดแจ้งให้ผมทราบว่าควรส่งคัมภีร์ไบเบิลเหล่านี้ไปที่ใด ผมเคยคิดจะส่งห้าส่วนแรกกลับอังกฤษทันที แต่ก็ยั้งไว้เพราะไม่อยากทำอะไรที่ไม่ได้สั่งการมา เมื่อผมได้รับคำตอบจากท่าน ทุกอย่างก็น่าจะพร้อมส่งไปยังที่ที่คณะกรรมการเห็นสมควร นอกจากนี้ ผมขอคำสั่งเรื่องการจัดการกับตัวพิมพ์ด้วย ผมไม่อยากให้ต้องทิ้งตัวพิมพ์ไปเหมือนครั้งก่อน เพราะในอนาคตมันอาจจะมีประโยชน์อย่างยิ่ง

สำหรับตัวผม ผมคิดว่าคงต้องกลับอังกฤษแล้วเพราะงานใกล้จะเสร็จสมบูรณ์ ผมหวังว่าทางสมาคมจะเชื่อมั่นว่าผมปฏิบัติหน้าที่อย่างซื่อสัตย์ และทุ่มเทแรงกายแรงใจเพื่อให้งานที่ได้รับเกียรติให้ดูแลนี้ออกมาถูกต้องและรวดเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ หากเมื่อผมกลับไปแล้ว ทางสมาคมเห็นว่าผมยังมีประโยชน์ต่อองค์กร ผมก็ยินดีอย่างยิ่งที่จะรับใช้ท่านต่อไป ผมเป็นคนที่มีข้อบกพร่องและจุดอ่อนมากมาย ซึ่งประสบการณ์อันขมขื่นคอยเตือนผมอยู่ทุกวัน แต่ผมมั่นใจว่าความมุ่งมั่นและความจงรักภักดีต่อผู้ที่ไว้วางใจในตัวผมนั้นจะไม่มีวันสั่นคลอน หากตอนนี้ต้องตัดสินใจว่าจะทำอย่างไรกับคัมภีร์ไบเบิลภาษาแมนจูที่พิมพ์ด้วยค่าใช้จ่ายสูงเหล่านี้ ผมขอแนะนำให้ปรึกษาบารอนชิลลิง ซึ่งในอีกไม่กี่สัปดาห์ท่านจะเดินทางไปลอนดอนในช่วงฤดูร้อนนี้ ท่านจะแวะไปที่สมาคม และเนื่องจากท่านเป็นขุนนางที่มีประสบการณ์และความรู้เรื่องจีนอย่างกว้างขวาง การขอคำปรึกษาจากท่านในเรื่องนี้จึงเป็นสิ่งที่เหมาะสม ผมขอยืนยันอีกครั้งว่าผมพร้อมปฏิบัติตามคำสั่งทุกประการ

ในจดหมายฉบับก่อนหน้า ท่านระบุว่าท่านประธานผู้ใจดีได้แจ้งว่า หากผมมีค่าใช้จ่ายพิเศษใดๆ ในระหว่างการทำงาน สามารถส่งบัญชีมาเพื่อเบิกเงินคืนได้ ผมขอขอบพระคุณอย่างสูงสำหรับความเมตตานี้ แต่ผมไม่สามารถรับสิทธิ์นั้นได้ เนื่องจากตามข้อตกลงในสัญญา เงินเดือน 200 ปอนด์ของผมนั้นครอบคลุมค่าใช้จ่ายส่วนเกินทั้งหมดแล้ว แม้ว่าเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กจะเป็นเมืองหลวงที่ค่าครองชีพสูงที่สุดในยุโรป และมีค่าใช้จ่ายจุกจิกเกิดขึ้นทุกย่างก้าว โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่ผมเผชิญ แต่สัญญาคือสัญญา ผมจะไม่ละเมิดข้อตกลงนั้น

ด้วยความเคารพอย่างสูง
จอร์จ บอร์โรว์
ถึง คุณเจ. ธอร์นตัน
(บันทึก: ได้รับเมื่อ 20 กรกฎาคม 1835)

เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก, 15 มิถุนายน 1835

เรียน ท่านที่เคารพ
เนื่องจากผมได้เบิกเงินจากบริษัท Asmus, Simondsen & Compy. ในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กตามจำนวนดังต่อไปนี้ จึงขอให้ท่านโปรดอนุมัติเงินจำนวนดังกล่าวด้วยครับ

1,000 รูเบิล (หนึ่งพันรูเบิล) ได้รับเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม
2,000 รูเบิล (สองพันรูเบิล) ได้รับในขณะนี้

ผมขอแจ้งให้ทราบว่า การพิมพ์คัมภีร์พันธสัญญาใหม่ภาษาแมนจูเสร็จสมบูรณ์แล้ว และได้เข้าเล่มไปแล้วหกส่วนจากทั้งหมดแปดส่วน ทันทีที่อีกสองส่วนที่เหลือเสร็จสิ้น ผมจะออกเดินทางกลับอังกฤษทันที

ด้วยความเคารพอย่างสูง
จี. บอร์โรว์
ถึง คุณเจ. ทาร์น
(บันทึก: ได้รับเมื่อ 17 สิงหาคม 1835)
เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก, 16 กรกฎาคม 1835