III

ภรรยาของไซมอนเตรียมทุกอย่างเสร็จสิ้นตั้งแต่เช้าวันนั้น นางผ่าฟืน ตักน้ำ ให้อาหารลูกๆ และรับประทานอาหารของตนเองเรียบร้อยแล้ว ตอนนี้นางนั่งครุ่นคิด นางสงสัยว่าควรจะทำขนมปังเมื่อไหร่ ดีจะทำตอนนี้หรือพรุ่งนี้ เพราะยังมีขนมปังชิ้นใหญ่เหลืออยู่

“ถ้าไซมอนได้กินมื้อกลางวันที่ในเมืองมาบ้าง” นางคิด “และไม่กินมื้อค่ำมากนัก ขนมปังนี้ก็น่าจะอยู่ได้อีกวัน”

นางชั่งน้ำหนักชิ้นขนมปังในมือซ้ำแล้วซ้ำเล่า และคิดว่า “วันนี้จะไม่ทำเพิ่มแล้วล่ะ เราเหลือแป้งพอสำหรับอบได้อีกแค่ชุดเดียว เราต้องประหยัดให้ถึงวันศุกร์”

ดังนั้น มาทรีโอนาจึงเก็บขนมปังไว้ แล้วนั่งลงที่โต๊ะเพื่อปะชุนเสื้อเชิ้ตของสามี ขณะที่ทำงาน นางคิดถึงเรื่องที่สามีกำลังไปซื้อหนังสำหรับทำเสื้อโค้ทกันหนาว

ขอเพียงแต่พ่อค้าไม่โกงเขาก็พอ คนดีของฉันซื่อเกินไป เขาไม่เคยโกงใคร แต่เด็กคนไหนก็หลอกเขาได้ เงินแปดรูเบิลนั้นไม่น้อยเลย เขาควรจะได้เสื้อโค้ทดีๆ ในราคานั้น ไม่ใช่แค่หนังฟอก แต่ต้องเป็นเสื้อโค้ทสำหรับฤดูหนาวที่เหมาะสม ฤดูหนาวปีที่แล้วมันลำบากแค่ไหนที่ไม่มีเสื้อโค้ทอุ่นๆ ฉันลงไปที่แม่น้ำไม่ได้ และออกไปไหนไม่ได้เลย เวลาเขาออกไปข้างนอก เขาก็ใส่ทุกอย่างที่เรามีจนไม่เหลืออะไรให้ฉัน วันนี้เขาไม่ได้ออกไปแต่เช้านัก แต่ถึงเวลาที่เขาควรจะกลับมาแล้ว ฉันได้แต่หวังว่าเขาคงไม่ได้ไปดื่มเหล้าเมายาที่ไหนนะ!

ทันทีที่มาทรีโอนาคิดเช่นนั้น ก็มีเสียงฝีเท้าดังขึ้นที่ธรณีประตู และมีคนเดินเข้ามา มาทรีโอนาปักเข็มลงบนงานเย็บปักแล้วเดินออกไปที่ทางเดิน ที่นั่นเธอเห็นผู้ชายสองคน คนหนึ่งคือซีมอน และอีกคนเป็นชายที่ไม่มีหมวกและสวมรองเท้าบูททำจากผ้าสักหลาด

มาทรีโอนาสังเกตเห็นได้ทันทีว่าสามีของเธอมีกลิ่นเหล้า นั่นไง ดื่มเหล้ามาจริงๆ ด้วย เธอคิด และเมื่อเห็นว่าเขาไม่มีเสื้อโค้ท สวมเพียงเสื้อแจ็กเก็ตของเธอ ไม่ได้หิ้วห่อของอะไรมา ยืนนิ่งเงียบ และดูเหมือนจะละอายใจ หัวใจของเธอก็แทบจะแตกสลายด้วยความผิดหวัง เขาดื่มเงินจนหมดแล้ว เธอคิด และไปสำมะเลเทเมากับไอ้คนไม่เอาถ่านที่เขาพาติดตัวกลับมาบ้านด้วย

มาทรีโอนาปล่อยให้ทั้งสองเดินเข้าไปในกระท่อม เธอเดินตามเข้าไปและเห็นว่าคนแปลกหน้าเป็นชายหนุ่มร่างบาง สวมเสื้อโค้ทของสามีเธอ ภายใต้เสื้อตัวนั้นไม่มีเสื้อเชิ้ต และเขาไม่มีหมวก เมื่อเข้ามาแล้วเขาก็ยืนนิ่ง ไม่ขยับเขยื้อนและไม่เงยหน้าขึ้นมอง มาทรีโอนาจึงคิดว่า เขาต้องเป็นคนเลวแน่ๆ ถึงได้ดูหวาดกลัวแบบนี้

มาทรีโอนาขมวดคิ้ว และยืนอยู่ข้างเตาเพื่อดูว่าพวกเขาจะทำอย่างไร

ซีมอนถอดหมวกออกและนั่งลงบนม้านั่งราวกับว่าทุกอย่างปกติดี

มาเถิด มาทรีโอนา ถ้ามื้อค่ำเสร็จแล้ว เรามากินกันเถอะ

มาทรีโอนาพึมพำบางอย่างกับตัวเองและไม่ขยับเขยื้อน เธอยังคงยืนอยู่ที่เดิมข้างเตา เธอจ้องมองคนหนึ่งแล้วสลับไปมองอีกคนหนึ่ง และเพียงแต่ส่ายหน้า ซีมอนเห็นว่าภรรยาของเขากำลังขุ่นเคือง แต่พยายามทำเป็นไม่ใส่ใจ เขาแสร้งทำเป็นไม่สังเกตเห็นสิ่งใดและจับแขนของคนแปลกหน้า

นั่งลงเถิดสหาย เขาพูด แล้วเรามากินมื้อค่ำกัน

คนแปลกหน้านั่งลงบนม้านั่ง

เจ้าไม่ได้ทำอะไรให้เรากินเลยหรือ ซีมอนถาม

ความโกรธของมาทรีโอนาระเบิดออกมา ฉันทำสิ แต่ไม่ได้ทำไว้ให้คุณ ดูเหมือนว่าคุณจะดื่มจนเสียสติไปแล้ว คุณออกไปซื้อเสื้อโค้ทหนังแกะ แต่กลับบ้านมาโดยที่แม้แต่เสื้อโค้ทที่สวมไปก็ยังไม่มี แถมยังพาไอ้ขอทานเปลือยกายกลับมาบ้านด้วย ฉันไม่มีมื้อค่ำสำหรับคนขี้เมาอย่างคุณหรอก

พอได้แล้ว มาทรีโอนา อย่าพูดจาพล่อยๆ โดยไม่มีเหตุผลเลย เจ้าควรจะถามก่อนว่าชายคนนี้เป็นใคร—

และคุณก็บอกฉันมาว่าคุณเอาเงินไปทำอะไร!

ซีมอนล้วงเข้าไปในกระเป๋าเสื้อแจ็กเก็ต หยิบธนบัตรสามรูเบิลออกมาแล้วคลี่ออก

นี่ไงเงิน ทริโฟนอฟยังไม่ได้จ่าย แต่สัญญาว่าจะจ่ายในเร็วๆ นี้

มาทรีโอนายิ่งโกรธจัด เขาไม่ได้ซื้อหนังแกะ แต่กลับเอาเสื้อโค้ทตัวเดียวที่มีไปสวมให้ไอ้คนเปลือยกาย และยังพาเขาเข้ามาในบ้านอีกด้วย

เธอฉวยธนบัตรใบนั้นจากโต๊ะ นำไปเก็บไว้ในที่ปลอดภัย และพูดว่า ฉันไม่มีมื้อค่ำให้คุณหรอก เราไม่สามารถเลี้ยงคนขี้เมาเปลือยกายทุกคนในโลกนี้ได้

โธ่ มาทรีโอนา เงียบหน่อยเถอะ ฟังสิ่งที่ชายคนนี้จะพูดก่อน—

ฉันจะได้ยินปัญญาอะไรจากคนโง่ขี้เมากัน ฉันคิดถูกแล้วที่ไม่อยากแต่งงานกับคุณ ไอ้คนขี้เมา ผ้าลินินที่แม่ให้ฉันมา คุณก็ดื่มจนหมด และตอนนี้คุณไปซื้อเสื้อโค้ท—แล้วคุณก็ดื่มมันเข้าไปอีก!

ไซมอนพยายามอธิบายให้ภรรยาฟังว่าเขาใช้เงินไปเพียงยี่สิบโคเปก และพยายามเล่าว่าเขาพบชายผู้นั้นได้อย่างไร แต่มาทรีโอนาไม่ยอมให้เขาได้พูดแม้แต่คำเดียว นางพูดจ้อไม่หยุดปาก ทั้งยังขุดคุ้ยเรื่องราวที่เกิดขึ้นเมื่อสิบปีก่อนขึ้นมาพ่วงด้วย

มาทรีโอนาพร่ำบ่นไม่หยุด ในที่สุดนางก็โผเข้าใส่ไซมอนและคว้าแขนเสื้อของเขาไว้

เอาเสื้อนอกของฉันคืนมา มันเป็นตัวเดียวที่ฉันมี แต่คุณกลับต้องเอาไปใส่เองให้ได้ เอาคืนมาเดี๋ยวนี้ เจ้าหมาขี้เรื้อน ขอให้ปีศาจเอาตัวคุณไปเสีย

ไซมอนเริ่มถอดเสื้อนอกออกและกลับแขนเสื้อด้านหนึ่งไว้ด้านใน มาทรีโอนากระชากเสื้อตัวนั้นจนตะเข็บปริขาด นางคว้ามันขึ้นมาคลุมศีรษะแล้วเดินตรงไปยังประตู นางตั้งใจจะเดินออกไป แต่แล้วก็หยุดชะงักด้วยความลังเล นางอยากจะระบายโทสะให้สิ้นซาก แต่ในขณะเดียวกันก็อยากรู้ว่าชายแปลกหน้าผู้นั้นเป็นคนอย่างไร